Tasavvuf inancında neyin insan ile benzerliği çok sık kullanılmıştır. Ney 9 boğumdan meydana gelmiştir. İnsan da 9 ayda meydana gelmiştir ve gırtlağında 9 boğum vardır. Neyin 7 deliği gibi insanın da 7 manevi deliği vardır. Bu 7 delik kapandığı vakit zaman durmuş olur.
Not: 7 delik aynı zamanda insanın kafasındaki 7 deliğe işarettir. 7 delik tasavvufta nefsin 7 mertebesine işarettir.
"Ney"in içi her şeyden boştur. Yalnız Aşkın nefesi ile doludur. Arif de her nevi kin ve düşmanlıktan uzaktır. Kalbi Rabbani Aşkın Sevdası ile bezenmiştir
Neyin insan sesine en yakın ses çıkartan enstrümandır ve üflendiği zaman "Hu" sesini andıran bir ses çıkartır. "Hu' Allah demektir. Bu sayede ney İnsanın Allah'a yakarışonda aracı olur.
Hazreti Mevlana'ya göre musiki Allah'ın lisanıdır. Yüce yaratıcı Bezm-i Elestte ruhlara musiki ile seslenmiştir. Bu sebepten hangi milletten hangi dilden olurlarsa olsunlar insanlar Musiki ile aynı duyguları paylaşabilirler.
Ney çalgısına ait elimizdeki en eski bulgu milattan önce 2800-3000 yıllarından kalan bugün Amerika'da Philedelphia Üniversitesi Müzesi'nde sergilenen neydir. Çalgının o dönemlerde de dinsel törenlerde kullanıldığı sanılmaktadır