..”devlet seçkinlerinin var olan ekonomik kaynakları ve insan gücü kaynaklarını tüketen pahalı amaçlara ağırlık verdiği” durumda, …belirleyici etmenler arasında “güçlü çelişkiler” oluştu. ..kaynakların devlet tarafından aşırı derecede sömürülmesi..devletin varlığı için zorunlu olan esnek kaynakların tükenmesi..
Aşırı sömürü, kaynakların yeniden “daha tutucu, .. aristoktatik-patrimonyal (feodal ) öğelere geri verilmesi yönündeki karşı eğilimi güçlendirir..
..devletin, bürokrasi yoluyla aristokratlaştırılması.. seçkinlerin giderek artan “asalak tarzda sömürme”ye kapılması (artı birikimden fazla harcaması).. artı’ya bu şekilde asalakça el koyma belirgin biçimiyle gerileme dönemlerinde görülür..
Sayfa 267 - Eisenstadt .. the political systems of empires..·Kitabı okudu
.. kitleler, seçkinler tarafından oluşturulmuş, sosyal hayatın kurumlarına, o denli bağımlıdırlar ki, tarihin özneleri olmaktan çok, nesneleri durumundadırlar..
Hatta kitleler, harekete geçirildiklerinde bile, yani genellikle isyan ederek kendi yazgılarını
belirleyen özneler olduklarında bile, sonuçta çok ender olarak gerçek bir “kazanım” elde edebilirler.
Sanayi öncesi sosyoekonomik formasyonlarda bu çevrimsel gelişme, özel ve devlet seçkinleri arasında .. büyük oranda tarımdan elde edilen artı’nın denetimine odaklanmıştı..modelin işleyişini esas olarak seçkinler arası çekişme veya yarışma belirliyordu..savaşım seçkinler ve nüfusun sömürülen kitleleri arasında yaşanmadı..
.. birikimin yoğunlaşmasıyla toplumsal ayaklanma arasında tarihsel bir bağlantı var gibi görünüyor. Artı sömürüsünün aşırı boyutlara ulaşması ve artı’nın büyük bölümünün az sayıda kişide toplanması, farklı kültürlerde, devletlerde ve imparatorluklarda birçok kez ayaklanmaya yol açmış ve aynı zamanda parçalanma, savaş, istila veya çöküş tehlikesi yaratmıştır.