Şüphe Taraftarının iddialarında ki Hataları Ortaya Çıkaracak Adımlar
1- Şüphenin İnandığınız Hakikate Aykırı olup olmadığını teyit etmek.
- Mesela "Müslümanlar Kabe'ye ve oradaki taşlara tapıyorlar." iddiası.. veyahut Ehl-i sünnet İmam Buhari'nin masum olup hiç hata etmediğini iddia ediyor." söylemi gibi
Doğrusu Kabe'ye yapan bir Müslüman olmadığı gibi, İmam Buhari'nin masum olduğunu iddia eden bir Sünni de bulamaz hiç kimse.
2- Şüphenin Bir Delile Dayandığını Teyit Etmek
- Şüphe sadece bir iddiadan ibaretse, bunun delille ispat edilmesini istemek gerekir. Aksi takdirde hükümsüz, kıymetsiz olacak ve itibara alınmayacaktır. Mezkûr şüphenin geçersiz olduğuna dair delil zikretmeye kalkışmak hatadır. Zira ispat yükümlülüğü iddiayı ortaya atanındır.
Hatta münazara alimleri iddia sahibinin delil getiremeyişini ifham olarak isimlendirir ve bu durumda münazaranın sonlandırılması gerektiğini söylerler.
- Mesela "14 asır önce söylenmiş hadislerin doğruluğundan emin olmak imkansızdır." iddiasına, bu söylemin yanlış olduğuna dair delil getirmeye çalışmak hatadır. Tam aksine, aksine söz konusu iddiayı ortaya atandan destekleyici bir delil talep edilir. Çünkü delilsiz bir iddiaya karşılık olarak yine aynı şekilde delilsiz başka bir iddia ortaya atılabilir. Böylece delil ve ispatın hiçbir manası kalmaz ve hakikate ulaşmak imkansız hale gelir.
3- Şüphenin Dayandığı Delilin Sıhhatini Teyit Etmek
- Doğruluğu,
- Delilin doğru anlaşılması,
- Konuya ilişkin diğer deliller arasından doğru bir şekilde seçilmiş olması,
- Şüphe sahibinin o türden delilleri kabul etmesi.
4- Delil ve Sonuç Arasında Zorunlu Bağlantı Yoksa İddiayı Reddetmek
- Aralarında hâkim olan ilişki zorunlu bağlantı ise çıkarım doğru demektir. Eğer öyle değilse muhalifin sözüne teslim olmak