Sümeyye Zeylek
@Suzeylek
Mustafa Kemal Atatürk
İstanbul
15 Mart 2006
11 okur puanı
Temmuz 2025 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Ahmed Vefik Paşa bazılarına göre Osmanlı Türklerinin ilk
Türkçüsüdür. Gerçi Şinasi ve Ziya, Paşa'ya nazaran Ahmed Vefik Paşa'nın Türkçülüğü daha barizdir. Bütün yazılarında, hatta menkıbevî bir şekil alan hayat tarzında Türk milliyetperverliği
göze çarpar.
Lehce-i Osmânî önsözündeki görüşlerinden ve Şecere-i Tür-kí'yi İstanbul Türkçesine çevirmesinden anlıyoruz ki Ahmed Vefik Paşa "Bütün Türklük" fikrine de meyillidir. Bu böyle olmakla beraber, Ahmed Vefik Paşa'dan evvel gelmiş olan Şinasi Efendi ile Ziya Paşa'nın da Türkçülük fikrine yabancı olmadıklarını zikrettiğimiz birkaç olgu göstermektedir.
Reklam
Ahmed Vefik Paşa'nın Türkçü-lüğü lisandan tarih sahasına da
intikal etmiştir. Paşa, daha Efendi iken, Ebülgazi Bahadır Han'ın Uşal Şecere-i Türkî adlı meşhur eserini
Çağatay lehçesinden Osmanlı lehçesine çevirmiştir.
Ve bu eser, kısmen Şinasi'nin Tasvîr-i Efkâr'ında tefrika suretiyle yayımlanıp, sonra bir risale halinde ayrıca basılmıştır.'° Şecere-i Tür-kî'nin Tasvîr-i Efkâr'da tefrika olunması da Şinasi Efendi'nin Türkçü-lüğe alakasını gösteren emareler-
Ahmed Vefik Paşa
den sayılsa hata edilmiş olmaz.
Ahmed Vefik Paşa'nın bütün eserleri kendisinin lisan sahasında çok şuurlu bir Türkçü olduğunu gösterir.
Şu önsözden Ahmed Vefik Paşa'nın Türk lisanına çok geniş,
Bütün Türkçüler gibi baktığı anlaşılıyor: Asıl "lisanımız" hemen bütün Asya ile Batı Avrupa'ya yayılan büyük dildir.
Lisanda Türkçülüğü bu kadar iyi kavramış ve Osmanlı ile
Türk tabirlerini eşanlamlı olarak kullanmış olan şair ve edip Ziya
Paşa'nın Yeni Osmanlılar Cemiyeti erkânından siyasi Ziya Paşa'yı çok kullandığı millet ve milliyet tabirlerinin siyasi manalarını inceleyip belirlemeye sevk etmemiş olması zor kabul edilir. Bununla beraber Ziya Paşa'nın eserlerinden siyasî Türkçülüğüne işaret edecek hiçbir ipucu bulup çıkaramadım...
Lisanda Bütün Türkçülüğün İlk Emareleri:
Ahmed Vefik Paşa
Lisanda Türkçülük Ziya Paşa'dan sonra lisanda inceleme sahasına geçer; lisanda inceleme, Osmanlıca lehçesinden başka Türk Tehmed ink Erendinen lesev ede aren tüi bu a aa
Şinasi'nin toplanmaya başlayıp da tamamlamayı başaramadığı "lügat"in hazırlanmış kısımları Osmanlı ülkesi hududu haricinde kalmıştı. Türk lügati toplamak işini Ahmed Vefik Paşa devam.. ettirdi. Vefik Paşa'nın Lehce-i Osmânî'si bu mesainin kıymetli se-meresidir. Paşa'nın Lehce-i Osmânî'ye yazdığı kıymetli önsöz Bütün Türklüğü" düşündüğüne işaret eden bir vesikadır.
Lehce-i Osmânî'nin ilk basımını göremedim. Basım ve yayım tarihini tespit edemiyorum. Elimde bulunan "yeni basım"ın bası-lış tarihi 1306'dır.l' Bu yeni basımın tarihsiz önsözü nihayetlerinde yazar diyor ki:
"Türk lisanlarında en önce yayılan Oğuz subesi Tataristan
ve Türkistan'ı bir zaman Hint Okyanusu'ndan Macaristan'a kadar kavrayıp hâlâ 'Guz' lisanı denir. Onun yenisi Türkmen lisanı İran ve Suriye'yi kaplayıp Anadolu'ya inmiş, zamanla Osmanh lehçesini! doğurmuştur.
Reklam