müteşekkir

Tuğra Türklerin geliştirdiği bir yazı biçimidir. Önceleri ferman, berat, vakfiye gibi yazılı evrakların baş kısmına konan tuğranın zamanla kullanım alanı yaygınlaşmış, mühürler, paralar, pullar ve kitabelerde kullanılmaya başlanmıştır. Osmanlı padişahlarının -baba adıyla beraber- ismini ve “el -muzaffer daima” dileğini taşıyan tuğraları her padişahla beraber değiştirilir ve yeni padişah tahttan ayrılana kadar devam ederdi. Ayrıca bu yazı biçimiyle ayet, hadis ve güzel sözler de yazılagelmiştir. Ulu Cami’nin güneybatı köşesindeki tuğra da; “Şefâati li ehli’l-kebâiri min ümmetî” “Benim şefaatim ümmetimden büyük günah işleyenleredir” hadis-i şerifi yazılmıştır.

Sayfa 38

Reklam

müteşekkir

Divani Yazı Divan, Osmanlı Devleti’nde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı meclistir. Burada alınan kararların yazıldığı yazı çeşidine ‘divan yazısı’ denir. Osmanlı devlet yazışmalarındaki sahtekârlığı önlemek için zor okunan ve kelime arasına ilâve yapılamayacak şekilde girift yazılan ‘divanî’ ve ‘celî dicanî’ diye iki çeşidi bulunan bu yazıyı bulup geliştirmişlerdir.

Sayfa 37

müteşekkir

Ta’lik Yazı Her harfi yuvarlağımsı olup düz harfi yoktur. Bu kalemin kalınlığı da sülüs kalemi kadar olup ‘meşk kalemi’ adıyla maaruftur. İran’da icad edilmiş bir yazı çeşididir. Fakat Türkler bu yazı çeşidini geliştirerek en güzel şekle dönüştürmüşlerdir. Yenilenmiş ve gelişmiş haline nestalik denir. Celî şeklinde olarak da yazılmıştır. Ulu Cami’de bu yazının örneği çoktur. En güzeli ise şu anda bayanların namaz kıldığı yerin kuzey duvar payesinde kalan “Nurun alâ nur” yazısıdır.

Sayfa 36

Takip Önerileri

müteşekkir

Reyhanî Yazı Harf şekillerinin hepsi değilse bile hemen hemen tamamına yakını reyhan çiçeğine benzetildiğinden bu adı aldığı ileri sürülmektedir. Bu yazı ile Kur’an ve dualar yazılır.

Sayfa 36

müteşekkir

Sülüs Yazı Harflerin 4/6 musattah (düzümsü), 2/6 müdevverdir (yuvarlağımsıdır). Sülüs lügat manası üçte bir demektir. Niçin bu adı aldığı hususunda çeşitli görüşler varsa da akla rn uygun olanı, harflerin üçte iki kısmında düzlük, üçte bir kısmında meyil hakim olduğu görüşüdür. Ortalama kalem kalınlığı 2-3 mm. dir. Kalem kalınlığı 3 mm’yi aşınca yazı celîleş-meye başlar. Kalem kalınlığı, serçe parmağı kalınlığına ulaşınca yazı celî adını alır. Ulu Cami’de en çok bu yazı çesidi kullanılmıştır.

Sayfa 33