Hayat, en uzunu, sakallı nehri andiran en uzun ömürlü ihtiyarinki de dâhil olmak uzere, ardinda her zaman karanlik suskunluklar, küle dönmeyen harebeler, meçhul adalar bırakır. Altmıs yıl değil, akla hayale sığmayacak altı yüz yıl daha geçse bile, bu sure adalari yaşanır kılmaya, harabeleri kül etmeye yetmez; insan karanliklardan bahsetme mecburiyetinden gene kurtulamaz...
José Saramago