Azadi üyerleri İngiliz soruşturmacılarına Türk Hükümeti tarafindan Kürtlere yapilan muameleye iliskin uzun bir sikâyet listesi sunmuslardir:
1. Azınlıklara iliskin çikanilan yeni bir kanun süphe yaratmisti. Türklerin Kürtleri batı Türkiye'ye dagitarak, onların yerine doguya Türkleri yerleştireceklerinden korkulmustu.
2. Türk ve Kürtleri birbirlerine baglayan en son bag halifelik kaldirlmisti.
3. Kürt dilinin okul ve mahkemelerde kullanımı kısıtlanmisti. Kürt dilinde egitim yasaklanmis ve Kürtler arasinda egitim gerçekten yokolmustu.
4. Onceleri cografi bir terim olarak kullanılan "Kürdistan" kelimesi tüm cografya kitaplarindan kaldırılmıştı.
5. Kürdistan'daki tüm yüksek hükümet görevlileri Türkkler. Sadece daha asagi kademelere dikkatlice seçilmis Kürtler ataniyordu.
6. Odenen vergilere oranla hükümetten yeterli hizmet alin-miyordu.
7. 1923'teki Büyük Millet Meclisi seçimleri sirasinda dogu illerinde seçimlere hükümet müdahale etmisti.
8. Hükümet sürekli olarak bir asireti digerine karsi kullanma politikasi izliyordu.
9. Türk askerleri sik sik Kürt köylerini basarak hayvan go-türüyorlardi. Talep edilen erzagin karsihgi ya yetersiz ödeniyor ya da hiç ödenmiyordu.
10. Orduda Kürtlerin kademe ve mevkileri Türklerle estt degildi ve Kürtler genellikle zor ve istenmeyen islere gönderi-liyorlardi.
11. Türk Hükümeti Alman sermayesinin yardumiyla Kürtlerin yeralti zenginliklerini sömürme girisimindeydi.37
Görüsme sirasinda Ingilizlere, bu sikâyetlere genis Kürt kitlelerinin katildigi konusunda teminat verildi; tüm bunlar Kür milli hareketine verilecek güçlu potansiyel destegin nedenle-riydi. Türk ordusundaki birçok Kürt subayinin milliyetçi harekete sempatileri vardi.
Reklam
Şırnak tarihinde halka ibret olsun diye, askerler tarafindan başları kesilerek sehrin ortasinda bulunan direklere asilan "Mehemê Cehwerê Axê Sor ve Sêxmuzê Ehmedê Axê Sor" olayinda askeri komutan o zamanki Şırnaklı aşiret reisi Alixan'i çagirarak bunlari taniyip tanimadigini sorar. Alixan, "Iki köpek yavrusudur" der.
Komutan, "Neden köpek yavrusudurlar?" deyince, Alixan: "Eger düşmanini öldürseydi, intikamini alsaydi benim oglumdu, halkinin soyundandir diyecektim. Ama almamışlar, onun için köpek yavrusudurlar" der.
1916 da 16’ncı kolordu komutanı olarak Diyarbakıra atanmış olduğundan birçok ağa Mustafa Kemal'i sahsen tanıyordu. Ruslarin ilerlemesini durdurdugundan birçoklarının onu koruyucu gibi görmesi dogaldi. Birçok asiret reisiyle arkadaşlık kurdu ve onlara Kürtlere duydugu sevgi konusunda teminat verdi. Önde gelen Kürtleri hatta Kürt milliyetçilerini Erzurum ve Sivas kongrelerine davet etti ve onlara kurulacak bagimsiz Türkiye'de Türklerin ve Kürtlerin esit haklara sahip olacaklarna dair söz verdi.
1919 yılı baslarinda Paris'te yapilmaya baslanan Bars Konferansi'nda sadece Ingiliz, Fransiz ve Italyanlar degil ayni zamanda Yunan, Ermeni, Siyonist, Arap ve Kürt temsilciler de kendi toprak taleplerini dayattilar. Bu konferansin sonunda imzalanan Sevrès Antlas-masi (1920), Trabzon, Erzurum, Van ve Bitlis vilayetlerinde bir Ermeni devletinin kurulmasini öngörüyor ayrica açikça bagimsiz bir Kürdistan'in kurulmasina mahal veriyordu (62 ve 64’üncü maddeler)
Musul SorunuKürt Tarihi
Komisyon Musul'un nüfusunun çogunlugunu Kürtlerin olusturduguna karar verdi. Bu bagimsiz bir Kürt devletinin yaratilmasindan yana güçlü bir gerekçeydi. Ancak petrolün tüm nedenleri bertaraf edecek bir agirligi vardi ve bu yüzden Ingiltere bagimsizliktan yana degildi.
Reklam