Kıssadan Hisse
Hindistan'da filleri yetiştirmek için onları kalın bir zincirle bir kazığa bağlarlar. Tabii ki yavru filin, bu kazığı sökmesi ya da zinciri kırması mümkün değildir. Küçük fil, önceleri bu zincirden kurtulmak için var gücüyle mücadele eder, ama sonucu değiştiremez, özgürlüğüne kavuşamaz. Yıllar geçer ve fil büyür. Bağlı olduğu kazığın onlarca katına gücü yetebilir ama fil, asla böyle bir girişimde bulunmaz. Zira o, özgür olamayacağın inanmıştır. Artık kırılamayan şey filin zinciri değil, özgür olamayacağına dair inancıdır.
“Son kralı, son papazın bağırsaklarıyla asın! " diyen Fransız devrimcilerini hatırlayalım. Hıristiyanlığın sebep olduğu kavgalar ve iç savaşların bezdirdiği Fransız düşünce dünyası, dini tasviye etmekle kontrol etmek arasında gitti geldi ve nihayetinde Fransız tipi laiklik olarak adlandırdığımız, dinin kontrolüne dayalı bir laikliği benimsedi. Dindarlara kalan da laikliğin dine uygun olup olmadığını tartışmak oldu.