Voltaire, kötümserdir kuşkusuz; ancak, cesaretini yitirmemiş bir kötümserliktir bu; içinde, insanların mutluluğunu sağlayacak uygarlık ile İlerleme düşüncesinin diriliği ve ateşi vardır onun.
Kitapta biz de varız. Öykü:
"Bahçemize de bakmamız gerek!" diye biter.
Candide, dünyanın en güzel gerçeklerinden birini, çalış mayı, emeği yücelten, üstelik insanlardan can sıkıntısını, kötü alışkanlıkları ve yoksulluğu alıp götüren bir gerçeği, istanbul~ da, yaşlı bir Türk bahçıvanından öğrenir. Boş laflara, havada tartışmalara ve gevezeliklere karşı da söylenmiş enfes bir söz!