Kimi insanlar, ızdırap seli altında kalmalarına rağmen, varlıklarının özünü bozulmamış olarak muhafaza ederler. Onlar da derin bir sükunet ve nezaket hissederiz. Sanki yaşanan bela ve musibetler ebedi hazinelerin içsel kapısını aralamıştır.
Bunların dışında Türkiye'de ve Türk dünyasında bugün Türkoloji'de loncalar üzerinde ciddi bir eser yok; Muallim Cevdet'in birinci cildinde bahsettiği yapılanma da aşağı yukarı bu kitaplara dayanmaktadır. Nadiren bazı sicillerden edinilen bilgiler burada yer almaktadır. Onun için gördüğünüz gibi ilmi bakımdan tetkik edilmemiş bir saha üzerinde konuşmalara yapılmaktadır ki, bunun sakıncaları ortadadır. Her lonca gibi Ahiler de bir takım meslek birliklerine dayanır ve Ahilik Burgazi'nin Fütüvvetnamesi'nde belirtildiği gibi Selmanı Farisi'ye ve ondan Hz. Ali yoluyla Müslümanlara devredilmiş sayılır, bu kadardır. Hz Ali ile ilgisi budur ve çok açık bir şekilde belirtilir.
İslâm âleminde Türkler için model yoktur; çünkü biz modern bir dünyada muasır medeniyeti hem benimsemek, hem de onunla kavga ederek tarihimizi ve kimliğimizi korumak zorunda olan bir milletiz!