Prof. M. Şükrü Hanioğlu’nun Bağlam Yayınlarından Eylül 2023’te yayımlanan 1000
sayfalık(XXİV+20[giriş]+854[asıl metin]+125[kaynakça+dizin]) “ATATÜRK Entelektüel
Biyografi” adlı eserini okudum. Not alarak okuduğum için 15 günde bitirebildim.
Dipnotlardaki işaretlenen eser ve makaleleri de mümkün olduğunca kütüphanemden
tekrar gözden geçirdim.
Her şeyden önce yazarını böyle ayrıntılı ve oldukça uzun bir zamana yayılan yoğun
bir emek ürünü olan bu eser nedeniyle kutlamak gerekir. Şurası bir gerçek ki, yerli ve
yabancı birçok kişi Atatürk’ün çeşitli yönlerini işleyen eserler kaleme almışlardır.
Ancak Atatürk’ün “entelektüel yönü” ne böylesi derinlemesine ışık tutan bir eser ilk
defa yayımlanıyor. Eser, 2011 yılında yazarın öğretim üyesi olarak çalıştığı Princeton
Üniversitesi'nin bağlı yayınevi Princeton University Press’te[kuruluş 1905] İngilizce
olarak yayımlanmış; Almanca, Çince, Japonca, Farsça, Fransızca ve Ukraynaca’ya
da tercüme edilmiş.
Bu eserden önce Zafer Toprak’ın “Atatürk Kurucu Felsefenin Evrimi” adlı
eserini[Türkiye İş Bankası Yayınları, 2020, 511 sayfa] okumuştum. Dolaysıyla benim
düşünce dünyamda her iki eser birbirini tamamladı.
Öncelikle belirtmem gerekir ki eserin okuyucusunun sabırlı bir okuma yapması
gerekiyor. Aynı zamanda okuyucunun eseri özümseyebilmesi için arka planda iyi bir
"Atatürk okuması" na sahip olması gerekir. Tamamını olmasa bile Şevket Süreyya
Aydemir, Lord Kinros, Andrew Mango, Celâl Bayar, Mazhar Müfit Kansu, Kazım
Karabekir, İsmet İnönü, Falih Rıfkı Atay, Ali Fuat Cebesoy, Fethi Okyar, Vamık
D.Volkan, Hasan Rıza Soyak, Kılıç Ali, Mahmut Esat Bozkurt, Mahmut Goloğlu, Salih
Bozok, Peyami Safa, Sadi Borak, Celal Nuri İleri, Aydın Kansu, Tarık Z. Tunaya, Sina
Akşin…vb. yazarların eserlerini ve bu arada Atatürk’ün "Nutuk" adlı eserini