Taha
@ayIakadam
mazbut bir hayat, sağlam bir ahlak ve bol bol sevgi
“güzel olan hiçbir şey hülasa edilemez”
Gezmeye doyum olmayan Topkapı Sarayı’nı okumaya doyum olmayan Reşad Ekrem Koçu’nun kaleminden tekrar keşfetmek, meraklıları için bulunmaz bir nimet.
Bab-ı Hümayun’dan başlayarak diğer bütün yapılar sırasıyla ve en küçük detayına varana kadar yormayan bir üslupla anlatılıyor. Sarayburnu kısmında yer alan ve günümüze maalesef ulaşmamış bazı sahil köşkleri, bugün gidip görme şansına sahip olmadığımız için en azından okunarak hakkında bilgi edinilebilir.
Hünkarın sarayda rutin bir gününü nasıl geçirdiği anlatılırken bu kadar zevk ve şatafatın içinde sultanların niçin sefere gitmekten uzak durduklarına da açıklık getiriyorsunuz. Sarayda doğan ilk padişahın 2. Selim olduğu düşünülürse bu rahat ortamın kendisi ve sonraki hükümdar adaylarının karakterlerine nasıl etki ettiği daha iyi anlaşılıyor.
İlk olarak Selim Erdoğan hakkında bütün hüsnüzanımı bir kenara bırakarak okumaya başladım. Sevgili hocamıza, harp tarihi ve coğrafyası üzerine olan hayranlığımı bastırarak sadece ilk eserini icra etmiş acemi bir romancı gözüyle sayfaları çevirmeye başladım.
Lakin son sayfaya kadar tesiri altında kaldığım muazzam bir üslup ve kurgu ile karşılaştım. Haklı sitayişlerimi burada sonlandırarak kitaba geçmek istiyorum. Çünkü kitabı okumaya başladığımdan beri etrafımda denk geldiğim herkese kitaptan bir şeyler anlatmayı huy haline getirdim.
Baş karakterimiz Binbaşı Ahmet Muhtar (ismini anarken doğru telaffuz etmenizi tavsiye ederim) İngiliz istihbaratının da aktardığı üzere sosyolojik bir vaka. Bir zamanların en sıkı Envercilerinden, en azılı barut öksürenlerden.
Lakin kaybedilmiş harbin çeşitli coğrafyalarda kendisine yaşattıklarından sonra bütün bu duygularla arasına derin bir hendek kazar. Artık tek düşüncesi kesesi olmuş, hatta vatan için çabalayanlar subayları da alaycı bir dille eleştirmekten geri kalmayacaktır.
Gerçi Kut Kahramanı Halil Paşa’ya Anadolu bozkırında yaptığı refakat birtakım hislerin bir nebze olsun geri gelmesine yardımcı olur. Fakat Payitaht’a döndüğünde Henri’lerin Herr’lerin arasında bir kuyruğa basmama yarışında bulur kendisini.
Bütün bu hengâme içerisinde en yorgun gecelerine bütün albenisiyle eşlik eden Yvette ve hafiye yükünü sırtlamasına nefis şivesiyle yardım eden Köselerin Sadık, kitabımızın güzide yan karakterlerinden.
Bugünün tarihsel roman yazımında Kemal Tahir’i bir numara kabul ediyorsak ben Selim Erdoğan’ı ikinci sıraya hiç düşünmeden yerleştiririm. Çünkü düşünürsem Kemal Tahir’i yerinden etme ihtimalim oldukça yüksek.
Erdal İnönü hem 1926 doğumlu olması hem de Pembe Köşk gibi siyasetin kalbinin attığı bir evde doğmuş olması sebebiyle Cumhuriyet tarihinin şekillenmesini yakından gözlemleyebilmiş birisi.
Bu kitapta kendisinin çocukluğuna, babasıyla ilgili anılarına, Amerika’daki üniversite hayatına, evlenmesine, bilim insanı olmasına ve son olarak siyasete atılması ile bırakma kararı almasına birinci ağızdan tanıklık ediyoruz.
Kimi zaman İsmet Paşa ile ilgili sorulara kaçamak yanıtlar verse de, sayfalardan bile anlaşılan nezaketi ve samimiyeti ile alıştığımız siyasetçi çizgisinden başka bir yerde konumlanıyor.
Gerçi Erdal İnönü bile kendini tam olarak siyasetçi olarak tanımlamasa da, aktif politikanın bu tıynette liderlere ihtiyaç duyduğu aşikar.
“Unutma Mustafa Kemal’ler de insandır ve onlar da zaman zaman ağlamak isterler.”
Gazi’nin muharebelerde nasıl bir askeri deha olduğunu, mecliste en azılı muhaliflere karşı nasıl mücadele ettiğini, halkını muasır medeniyetler düzeyine ulaştırabilmek adına hangi inkilapları tesis ettiğini senelerce birçok kitaptan okumuşsunuzdur.
Fakat Çetin Yetkin bu kitabında, Atatürk’ün bize pek anlatılmayan insani yönüne ışık tutmuş durumda. Bütün askeri ve siyasi ünvanlarından sıyrılarak; ahırdaki atına, saraydaki yaverine, tren garındaki vatandaşa, evlat edindiği çocuklara, hatta çiftliğindeki iğde ağacına bile nasıl insanca muamele ettiğine yakından tanıklık ediyoruz.
Sabiha Gökçen, Hasan Rıza Soyak, Falih Rıfkı Atay, Cemal Granda, Afet İnan vs. gibi dönemin birincil kaynaklarının anılarından istifade edilerek oluşturulan bu eser, bize bambaşka bir Atatürk portresi sunuyor.
Her siyaset adamının siyasetten başka bir dünyası da olmalıdır diyor Ecevit ve ekliyor; Zaman zaman o başka dünyasına geçip siyasete siyasetin dışından da bakabilmelidir.
Ülkemizde alışık olmadığımız tarzda bir siyasetçi Bülent Ecevit. Belki de tam anlamıyla muvaffak olamamasının sebeplerinden birisi de bu. Yazdığı ve çevirdiği şiirler, gazete ve dergi yazıları derken bambaşka bir politikacı profili.
Şiirlerine gelirsek, genç yaşlarından vefatına kadar geniş bir zaman aralığında şiir kaleme almış bu sebeple tarihler arasındaki üslup farkını sezinleyebilmek güç değil. Çok sevdiği eşine yazdığı samimi şiirler kanaatimce kitabın en güzel kısımlarını oluşturuyor. Diğerleri için ise benzer komplimanlar yapabilmek güç.
