Plutarkhos haklıydı belki de. Kader, kılavuzluğuna razı olanları ellerinden tutup yönlendiriyordu; kendisi gibi, ona direnenleri ise zorla sürüklüyordu.
Bütün ömür boyu damla damla biriktirdiğimiz hüzünlere, kederlere sonradan tek bir kişinin sebep olduğunu sanmak ne büyük yanılsamadır. Ama insan beyni kendini aldatmakta ustadır.
Ne garip şeydi, aynı evin çatısı altında bile nesilden nesile, kişiden kişiye nasıl da değişiyordu inanç meselesi. Aynı hadiseleri yaşayan aile fertleri bu tecrübelerden bambaşka sonuçlar çıkarıyor, aynı hatıraları aslında herkes farklı hatır- lıyordu.