Köle sınıfına özgürlük ve haklar vermek, insanlar arasında eşitliği savunmak deliliktir.
Şeyler özlerine bağlı kalır. Varlıkların değişmez özünden, yetenekleri, vasıfları, nitelikleri doğar. Yukarıyı aşağıya, aşağıyı yukarıya koyarak toplumsal örgütlenmeye veda ediyor, anarşiye gömülüyoruz.
Biz hayvanlar insanlardan daha fazla bilgeliğe sahibiz. Hiç aslanın tahtında oturan bir domuz gördünüz mü? Kraliçe arı, tacını kovanındaki işçilere mi verir?
O sabah okuduğuma göre, Primo Levi kendini merdiven boşluğundaki korkuluklardan aşağıya atmadan kısa bir süre önce İngilizce çevirmenine Auschwitz'de kendini daha iyi hissettiğini yazmıştı. Auschwitz'deyken gençti ve hâlâ bir şeylere inanıyordu.
Sana bir şey sorabilir miyim?
Evet, elbette, dedi Elza.
Ailen savaştan sonra hâlâ yaşamak istiyor muydu?
Sanırım öyle, sadece artık nasıl yapacaklarını bilmiyorlardı.
Annem Bergen-Belsen'de gözden uzak durarak hayatta kalmış.
Savaştan sonra bile saklanmaya devam etti. Bu hiçbir zaman son bulmadı.
Böyle bir şey yaşayan insanlar hâlâ yaşamlarına devam ederken, dedim, kardeşim neden bunu yapamadı?
Sayfa 193
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Elza'nın babası Auschwitz'den, annesi ise Bergen-Belsen'den sağ kurtulmuştu. Babasına göre Bergen-Belsen'de yaşananlar Auschwitz'deki kadar kötü olamazdı. Her ikisi de, toplama kampı deneyimi olmayan insanların herhangi bir şeyden sızlanmamaları gerektiğine inanıyordu. Kurtuluştan hemen sonra, yirmi yaşındayken tanışmışlardı ve bir yıl sonra Elza dünyaya gelmişti. Hayatım boyunca şikâyet etmemek için hiçbir şey hissetmemeye çalıştım, demişti Elza. Bu bir süreliğine işe yaradı ama artık yaramıyor. Bu açıklamaları, çevrimiçi bir psikoloji dergisine verdiği röportajda acı hiyerarşisi hakkında yapmıştı. (Elza'ya göre acı çekmenin hiyerarşisi yoktu.) Röportajı okuduğumda birkaç yıldır ondan terapi alıyordum, torunları artık okula gidiyordu, kardeşim henüz ölmemişti.
Sayfa 125
Duyuları körelmiş insanlar, elle tutulamayana kapalı kişiler, siz yalnızca maddiyata, görünen dünyanın nesnelerine tutunuyorsunuz.
Dünya pazarının korunması için sefil yaşamlarınızı feda edip zorla çalıştırmanın cehennemini tatmak mı istiyorsunuz? Daha az kazanmak için daha çok çalışmaktan başka çözüm olmadığı anlıyor musunuz?