Esma Sultan
@birsultan_
22 okur puanı
Ocak 2024 tarihinde katıldı
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Bilimsel yaklaşım olmadan, bilim sevgisi olmadan, bilimsel bilgi için susuzluk olmadan ne bilim ne de eğitimli insanlar olabilir. Tıpkı sanatsal duygu olmadan, güzelliğe ihtiyaç duymadan sanat yapılamaması gibi. Önce bilimsellik, sonra bilim. Önce sanatsallık, sonra sanat. Dinde de böyledir. Önce dindarlık, sonra da bu duygunun tezahürü olan din gelir. Kaldı ki dinin özü ritüellerde, ona giden yollarda, ayinlerde saklı değildir. Bunlar da gerekli elbette ve hepsinin derin, felsefi, sanatsal bir anlamı da vardır.
Din ağdalı kitap cümleleriyle güzel ve şaşaalı ayinlerin birleşimi değildir. Ritüeller bedenin giysisidir. Her giysi gibi vücudun onlara ihtiyacı vardır, ama vücudun bir parçası değillerdir. Aslolan ritüeller değildir, dini dogmalar için de aynı şey geçerlidir. Önce inanç olmalı, sonra yöntemler ve tanımları gelmelidir. İnsanlarda ve halkta inanç duygusunu uyandırın. Onlarda yemek yeme, nefes alma, insanlarla iletişim kurma ihtiyacı gibi Tanrı inancını, dindarlığı uyandırın.
Kendileri için tüm özgürlükleri, kolaylıkları ve zenginliği isteyen, halka ise en ağır yoksunluklara katlanmanın gerekli olduğunu öneren üst sınıflara kızgındı.
Dayatılan bu mecburiyete hoşgörü gösterdikleri için kitlelere de öfkeliydi. Halkın düşünce uyuşukluğuna, yoksunluklara, sarhoşluğa ve adaletsizliklere, maddi ve manevi sefalete alışıp razı olmalarına kızıyordu.
Her yerde ve her zaman halk kitleleri sabretmek, katlanmak zorunda bırakılır. Sabır, uzlaşma ve yoksunluklar kitlelerin bir nevi görevi haline gelmiştir. Pek çok konuda saldırıya uğramış, küçümsenmiştir halk. Her yerde ve her zaman, "Halk sarhoştur. İnsanlar tembel, çalışmak istemiyorlar. İnsanlar kaba, açgözlü, acımasız," denir ve en iyi becerdikleri şeyin sabır olduğu söylenir. "Açlık çekiyor, donuyor, pislik içinde yaşıyor, yine de şikayet etmiyor, sabrediyor."