Tuhaftır, Osmanlı'nın ölümünden bahseden imparatorlukların hepsi ondan birkaç sene evvel öldüler. Almanya ve Avusturya-Macaristan 1918'de, Rusya 1917'de tükendi ve yeni bir kuvvete çevrildi. Almanya çevrilme gayretiyle yeni krizlere sebep oldu. Avusturya-Macaristan ise Orta Avrupa'nın küçük devletlerine taksim edildi.
Sesi çıktı. Dedi ki "Anne". Şimdi Nilufer... Ölse tamamdı. Gözlerini başlarından neşeyle geçen ve bir yuva arayan kırlangıçlara dikti. Artık yaşayacak gücü, işte bu kelimede bulmuştu.
Mezarlıkta boylu boyunca yatanlar, topraktan dışarı çıkacak gibi çekilirken yerlerinden; canı yerinde duran, kanı dolay dolay akan, nefesi sürenler, korkudan yerine büzüşmüş ve bu sert hiddetin dinmesini çaresiz bekliyordu yerlerinde. İnsan nedir ki?