bir insanın tüm yaşamı boyunca "olması gerektiği gibi" yaşadığını düşündüğü hayatını, ölüm döşeğindeyken sorgulamasını anlatan kitap.
ivan ilyiç gerek kendisi gerek toplum tarafından takdir edilen ve "olması gerektiği gibi" olduğu düşünülen bir hayat yaşamıştır. ancak ansızın gelen ölüm korkusu ona bu kusursuz olduğu düşünülen hayatı sorgulamaya iter.
Reklam
tolstoy’un 1896-1904 yılları arasında yazdığı bilinen ve ölümünden sonra 1912 yılında yayınlanan çeçen halk kahramanı hacı murat’ın gerçek hayat hikayesinden yola çıkıp kurgulaştırarak anlattığı kısa roman. birbirinden güzel roman, novella, oyun ve hikayeleri içinde barındıran tolstoy külliyatının son eseridir.
1854 yılında osmanlı – rus merkezli gerçekleşen kırım savaşı’na subay olarak katılan tolstoy bu dönemdeki askeri nitelikli gözlemlerini kitaba aktarmıştır.
hikaye, anlatıcının kafkas topraklarında atını sürerken bir devedikeni görmesi ve bu güzelliğe sahip olmaya çalışmasıyla başlıyor. dikenlerinin ellerine batması pahasına onu koparmak istiyor. uğraşıyor, didiniyor ve en sonunda kan ter içinde kalan avuçlarında güzelliğinden neredeyse hiçbir eser kalmayan bir devedikeni çiçeği buluyor. olayın farkına vardığında devedikeni çiçeğinin kolay pes etmeyişi, anlatıcıya kafkas coğrafyasındaki büyük halk kahramanı hacı murat’ı hatırlatıyor ve hikaye başlıyor.
tolstoy hacı murat tarihini romanına aktarırken rus kaynaklarından yararlanmıştır. dolayısıyla bu kaynaklar hacı murat ile imam şamil’in gerçek bir anlaşmazlığa tutulduğunu yazar. halbuki evrensel kaynaklar incelendiğinde bu durum rus askeri bürokrasisi içine sızmak için hacı murat ve imam şamil’in geliştirdiği bir stratejidir. tolstoy’un o yılların rusya’sında hikayeyi bu haliyle yazması zaten beklenemezdi. dikkatli okuyucular satır aralarında bu gerçeği de göreceklerdir.
kitabın ve hacı murat'ın hayat hikayesinin mesajı: "dizlerinin üzerinde yaşamaktansa ayakta ölmek yeğdir
