Neteweperweriya kurdî, piştî Şerê Cîhanê yê Yekem hate têkşikandin, desteya yekemîn a neteweperwerên kurdî li Bakurê Kurdistanê de ku beşek giring desteya ronakbîr û rûşengeranên di nav İmparatoriya Osmanî de bûn, yan hatin jinavbirîn, an jî zindanî û dardakirin. Her ji wê demê ve, ji navbirîna ziman û kultura kurdî û rêgirtina li hember duristbûna netewa kurd her berdewam bû. Kar û armancên serekî ya neteweperwerên kurd zêdetir xwe-parastin, berxwedan û berhem anîna berxwedêrî bû. Ew proseya ji destpêka salên şêstan ve, li Başûrê Kurdistanê, şêwe-xebata çekdarî wergirt, êdî neteweperweriya kurdî ji bizava medenî, bajarî û ronakbîrî ya siyasî ve veguherî bo bizaveka çekdarî ya eşîrî û ladînî. Navenda xwe ji bajar ve veguherî bo çiya û deştan an jî bajar bi rêya hemî şiyanên medenî, kulturî û ronekbîrên xwe ve teslîmê çiya û deştan bûn. Çiya û deştên ku "navend"a rêberayetî neteweperwerî û bizava çekdarî ya kurdî bûn, bêyî daxwaza wan hatibûn teslîmkirin û hatibûn xistin bin kontrola dewleta dagirker. Bi vê rengê naveroka bajarî, medenî, û ronakbîrên neteweperweriya kurdî li hember kultur û eqla çiyayî berev paş ve vekişiye.