Lacan'ın "bilinçdışı Öteki'nin söylemidir" formülasyonu ile Bakhtin'in sözün daima başkasının sözü olduğu yönündeki tespiti arasında dikkat çekici bir yakınlık vardır.
Bakhtin’in konumu, bilincin sosyo-tarihsel anlayışına yakındır. Bu anlayışa göre öz ile dış dünya, gösterge aracılığıyla karşılıklı olarak aktarılır. Göstergeleri yorumlama biçimimiz, yaşamın erken dönemlerinde, sembolik oyunlarda ya da hayal gücüne dayalı oyunlarda oluşan toplumsal sembollere doğrudan bağlıdır. Kişiliğin ve kültürün simgesel gelişimi, dilin kişisel tarihiyle ilişkilidir. Buna öznenin bilinçdışı öznel grameri de denilebilir.
lacancipsikanaliz.wordpress.com/2026/06/10/jacq...
Kendi kendime yeterim, hiç kimseye ihtiyacım yok türünden kaprisler ne kadar da havalı değil mi? Esasını söylemek gerekirse bir başkası olmadan bizler hiçbir şey değiliz. Yalnızca bir diğeri varsa hatta diğerleriyle berabersek bir şeyiz.