Tarih, kazananlar tarafından yazılır derler; tıp tarihi de kadınların bilgisinin, emeğinin ve şifasının nasıl çalındığının tarihidir.
Cadılar, Ebeler ve Hemşireler kitabını okurken içimdeki adalet duygusunun nasıl sarsıldığını tarif edemem.Kitap, cadı avlarının aslında tıp alanındaki ilk büyük tasfiye hareketi olduğunu gözler önüne seriyor. Halkın içinden çıkan, bitkileri tanıyan, doğumu kolaylaştıran o bilge kadınlar, eğitimli elit erkeklerin kurduğu tıp tekeline kurban edilmiş. Kadınlar şifacıyken birden sadece emir kulu olan ‘hemşireler’ konumuna indirgenmiş.Okurken ‘biz bu günlere nasıl geldik’ sorusunun cevabını çok net görüyorsunuz. Kısa ama tokat gibi çarpan, her kadının kütüphanesinde bulunması gereken bir manifesto niteliğinde. Kendi tarihimizi öğrenmek ve unutturulan şifacı kadınlara neler yapıldığını -ki bu acımasızca canilik -kesinlikle okumalısınız.
Keyifli okumalar
Tarih boyunca 'cadı' olarak anlatılan birçok kadının aslında sadece bilgili, tecrübeli ve insanlara şifa vermeye çalışan kadınlar olması gerçekten insanı düşündürüyor. Cadılar, Ebeler ve Hemşireler; bize yalnızca cadı avlarını değil, kadınların sağlık alanındaki bilgisinin nasıl değersizleştirildiğini ve zamanla erkek egemen bir sistem içerisinde nasıl geri plana itildiğini anlatıyor.
Kitap çok kısa olmasına rağmen içinde oldukça yoğun bir tarihsel arka plan barındırıyor. Özellikle kadın şifacıların halk arasındaki önemini, kilise ve dönemin otoriteleri tarafından nasıl bir tehdit olarak görüldüklerini okumak yer yer öfkelendirici. En acı taraflarından biri de yok edilenin sadece kadınlar değil, onların nesiller boyunca aktardığı bilgi ve deneyim olması.
Akıcı dili ve kısa hacmi sayesinde bir solukta okunabilecek, özellikle kadın tarihi, tıp tarihi ve toplumsal eşitsizlikler üzerine düşünmek isteyenlerin mutlaka şans vermesi gereken bir eser.
Bazı kitaplar yeni bilgiler öğretir, bazıları ise bildiğini sandığın şeylere başka bir yerden bakmanı sağlar. Cadılar, Ebeler ve Hemşireler benim için ikinci grupta yer alan bir kitap oldu.
Cadılar, Ebeler ve Hemşireler, Barbara Ehrenreich ve Deirdre English tarafından yazılmış, hacmi küçük ama içeriği oldukça yoğun ve sarsıcı bir kitap.
Kitap, kadınların tarih boyunca üstlendiği şifacılık rolünü merkezine alıyor. Ebeler, bitkilerle tedavi eden kadınlar ve halk hekimliği yapan kişiler aslında bir dönemin en önemli sağlık kaynaklarıyken, zamanla nasıl “cadı” ilan edildiklerini çarpıcı bir şekilde anlatıyor. Bu süreç sadece bir inanç meselesi değil; aynı zamanda bilginin, gücün ve otoritenin kimde olacağıyla ilgili büyük bir dönüşümün parçası olarak ele alınıyor. Erkek egemen tıbbın yükselişiyle birlikte kadınların bilgi üretme ve uygulama alanından nasıl dışlandığını görmek insanı ister istemez düşündürüyor.
Kitabın en güçlü yanı, bunu oldukça net ve doğrudan bir anlatımla yapması. Akademik bir metin gibi ağır ilerlemiyor ama buna rağmen ciddi bir bilgi birikimi sunuyor. Okurken birçok noktada “bunu daha önce hiç böyle düşünmemiştim” hissi oluşuyor. Özellikle geçmişte yaşananların bugünle olan bağlantısını kurması, metni daha da etkileyici hale getiriyor.
Kısa olmasına rağmen altı çizilecek, üzerine düşünülecek çok fazla yer var. Bitirdiğinizde sadece yeni bilgiler öğrenmiş olmuyorsunuz; aynı zamanda sağlık, bilim ve tarih kavramlarına bakışınız da biraz değişiyor.
Benim için hem öğretici hem de farkındalık kazandıran bir okuma oldu. Az sayfayla bu kadar güçlü bir etki bırakabilen nadir kitaplardan biri diyebilirim.
Lambalı Kadın1000Kitap
Ortaçağın karanlığında erkek egemen toplumlarda kadınların, sadece varoluşlarının bile büyücülükle bağdaştırıldığı dönemlerden, modern tıbbın temellerinin atıldığı dönemlere kadar, kadınların yeteneklerinin erkekler tarafından bastırılması, küçümsenmesi ve dışlanması ve bunun günümüzdeki izlerini görebildiğimiz oldukça düşündürücü bir kitap.
Kitabın hacmi oldukça az ama anlattığı konu da bir o kadar önemli. Tarihi hep askeri yönden okumaya çalıştığımı fark ettim bu kitapla birlikte.
Kitap, hemşirelik mesleğinin nasıl ortaya çık(arıl)dığını bahsediyor. Bu süreçte erkek egemen elit sınıfın kadınları yok etmek için şifacıları carı olmakla suçlayıp nasıl işkence ile öldürdüğünü sonraki süreçte tıp bilimini ele geçiren erkeklerin kadınları tıp bilimine layık görmeyerek nasıl hemşirelik alanına hapsettiğini anlatıyor.
Tarihi, yoksayılmış kadın sağlıkçılar açısından okumak isteyenlere bu kitabı kesinlikle okumalarını tavsiye ederim.
“Cadılar, Ebeler ve Hemşireler”i okuduktan sonra anladım ki… Orta Çağ’da doğsaydım büyük ihtimalle sadece işini yapan bir kadındım, onlar da bana cadı diyordu