Tarih labirent gibidir. Yolları düz değildir. Bir coğrafyayı bıraktığında, bir diğerine gidersin. Tarihi tafsilatıyla incelemek isteyen birisi için, sadece ölüm bir mola olabilir.
Tarihte öyle dönem ve buhranlar olmuştur ki, insanların bu yıllarda kendini ilme vererek uzlet ve inzivaya çekilme ya da dünyevî zevklerle meşgul olarak gündemden uzaklaşma şansları olmamıştır.