ÖZET VE DEĞERLENDİRME
ÖZET
Kitabın baş karakteri Refet 4-5 yaşında babasını kaybetmesi ile birlikte annesi Binnaz Hanım ile diğer aile sakinleri tarafından eziyete maruz kalır. Binnaz Hanım bir süre sonra kızına yapılan eziyete dayanamaz ve ev sakinlerin miras hakkını vermemesi üzerine kendi takılarını satıp Refet’in halazadesinin evine gitmek üzere evden ayrılır. Refet’in halazadesinde beklediği ilgiyi göremez, Refet bu dönemde yemek yiyemediği için bitap düşer ve hırçın bir çocuk olup çıkar. Akrabalarının Refet’in durumunu huysuzluk olarak tanımlaması, ilgilenmemesi Refet’in elden ayaktan düşmesine neden olur. Binnaz Hanım bu duruma çok üzülür ,hekime başvurmak ister fakat bilgisi olmadığı için hekime gidemez. Haneye misafir olarak gelen Mürüvvet Hanım Refet’i görür ve üzülür, Binnaz Hanım’ı ve Refet’i hanesine davet eder. Binnaz Hanım, Mürüvvet Hanım’ın hanesine taşınması ile birlikte Refet hekime götürülür ve bir zaman sonra Refet kendini toplarlar. Refet’in mektep yaşı gelmesi ile birlikte Mürüvvet Hanım’ın desteği ile Refet mektebe yazdırılır. İlerleyen zamanlarda Refet’in mektepteki ödevlerini yapamaması, düşük not ile geçmesi ile birlikte Refet’in rüştiyeye geçmesi, Mürüvvet Hanım’ın eşinin tayini çıkıp taşınması Binnaz Hanım’ın çalışmasına ve Mürüvvet Hanım’ın taşınması nedeni ile bir yerde oda kiralamasına neden olur. Refet, mektep masraflarını sınıf arkadaşlarının ödevlerini yapmakta çözüm bulur. Refet bir yandan mektepteki elişi, ödevleri hallederken diğer yandan annesine yardımcı olmaya çalışır. Fakat Binnaz Hanım’ın kazandığı para onlara yetmez. Binnaz Hanım akrabasına gider fakat orada istediği ilgiyi, yardımı göremez. O süreçte Mürüvvet Hanım’ın komşusu Nezaket Hanım’ın eşi vefat etmesi üzerine Nezaket Hanım, Binnaz Hanım’a kendileri ile birlikte yaşamaları ricasında bulunur. Binnaz Hanım, Refet’in okuldan gelmesi ile konuyu açar. Ev kirasının olmaması, ihtiyaçlarından düşmesi düşüncesi ile Nezaket Hanım’ın evine taşınırlar. Nezaket Hanım iki çocuğuna bakılması için köyden Mehtap adında bir çocuk getirir fakat hiçbir işi doğru yapamaz. Refet rüştiye son sınıfı bitirmiş Darülmuallimata başlamıştır. Konağa gece hırsız girilmesi ile birlikte Nezaket Hanım kardeşinin yanına taşınır. Binnaz Hanım ve Refet yine oda kiralama telaşına düşer. Binnaz Hanım artık bu dönemde daha bitkin ve solgundur. Refet bir yandan annesinin haline üzülürken diğer yandan sınıf arkadaşı Şule’yi sınıfta göremediği için tedirgindir. Bir gün Şule’nin sınıfta üzgün bir şeklilde sırada olduğunu görür ve nedenini öğrenmek için yanına gider. Şule, annesinin vefat ettiğini ve darülmuallimata devam edemeyeceğini söyler. Refet, Şule’yi annesiyle paylaştığı odayı dilerse beraber paylaşacaklarını, beraber okulu bitirebileceklerini söyler. Şule ve Refet dostluğun tohumunu burada atmış olurlar. Şule’nin taşınması ile birlikte iki karşı taraf içinde maddi ve manevi açısından feraha ulaşılır. Lakin Binnaz Hanım’ın elden ayaktan düşmesi iki taraf içinde üzücü olur. Refet hasta annesinin yanında durur, Şule okula gider ve okulda öğrendiklerini Refet’e anlatır. Şule dayısının yolladığı para ile haneye yardımcı olmaya çalışır. Refet ve Binnaz Hanım, Şule’nin omzuna yükledikleri sorun için üzülür ve utanırlar. Sınıftaki Şahap ve Cazibe Şule’nin ve Refet’in durumu anlatması ile birlikte hemen doktor çağırır ve muayene edilir Binnaz Hanım. Doktor, Cazibe’ye hastanın ömrünün kısa olduğunu ve hastanın iyi bakılması gerektiğini söyler. Doktorun dediği Cazibe’nin yardımı ile yapılır. Binnaz Hanım kendini toparlar. Şahap ve Cazibe, Refet ve Şule’nin bu zor günlerinde yardımcı olurlar . Darülmuallimattan Refet birinci, Şule ikinci mezun olur. Refet ve Şule diplomalarını Binnaz Hanım’a gösterir, Binnaz Hanım çok sevinir fakat bu sevinç kısa sürer. Binnaz Hanım vefat eder. Binnaz Hanım’ın vefatı, Refet’i derinden etkiler. Şule, Refet ile konuşarak hayata geri döndürür ve tayin verir, birlikte yıllar sonra yeniden bir arada olmanın hayalini kurarlar.
DEĞERLENDİRME
Fatma Aliye Hanım kaleminden olan Refet, genel itibarı ile hem yazıldığı dönem hem sonraki dönem açısından toplumun kadın kimliği ve kadın hukuku üzerinde durarak birçok kişi, döneme ışık tutmuştur. Refet romanında kadınların ağırlıklı olması, kadınların; statü, sınıfları içerisinde olmasının “ kendi ayakları üzerinde duran ” kadın profilinin engel olmadığını, kadının insana muadil olduğunun altı çizilmiştir. Fatma Aliye Hanım, romanda yan düşünce olarak öğrenimin önemli olduğunu, komşuluk, akrabalık, dostluk ilişkisine değinip yardımlaşma, destek verme, vefalı olma gibi inayetli hisleri kıssadan hisse ile bize sunması Refet romanın başarılı bir roman olduğunun bir göstergesidir. Romanın zayıf yönü olarak romanın anlatım perspektifindeki zayıflığından söz edebiliriz. Refet gerçek bir hikayeden alınmış ve yazılmıştır fakat okuyucuya aktarılan anlatım tekniği bir hikaye anlatır gibi, yazarında dahil olması itibarı ile gerçeklik ilkesinin burada zayıf kaldığını söyleyebiliriz.
·
23 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.