Puan vermedi·430 syf.··
Beğendi
·2021 24. kitabı
·20 günde okudu
·Okunma: 20 Ocak 2021 16:43
Kayıp Zamanın İzinde serisi, zaman açısından, 1840’tan 1915’e kadar uzanan, iki yüzden fazla karakterin bulunduğu dev bir eser.Proust 1906 yılında başlamış bu seriyi yazmaya.Ölene kadar da yeniden yazmaya, düzeltmeye devam etmiş.
İleride Gallimard Yayınları olarak tanınacak, yönetiminde Andre Gide, Jacques Copeau, Jean Schlumberg gibi isimlerin bulunduğu edebiyat dergisi La Nouvelle Revue Française Proust’un eserini yayımlamayı reddeder.
Yıllar sonra Jean Schlumberg “Ne Gide ne de Gaston, ne Copeau ne de ben...Bana kalırsa hiçbirimiz taslağı tamamıyla okumadık.Olsa olsa çok bir şey vaat etmeyen paragraflara şöyle üstünkörü bir göz atmışızdır.Bu çalışmayı abartılı hacmi ve Proust’un artık adı çıkmış snopluğu yüzünden reddetmiştik.” der.
Marcel Proust Bir Yaşam/Edmund White/Fırat Demir/Edebi Şeyler syf 104
Gallimard Celine’in Gecenin Sonuna Yolculuk kitabını da geri çevirir.
Proust, kitabının tüm masraflarını kendi karşılayarak, Bernand Grasset tarafından basılmasını sağlar.
Vladimir Nabokov’un “ Eserin tümü bir define avcılığıdır; definenin zaman olduğu ve definenin saklandığı yerin geçmiş olduğu bir av: Kayıp Zamanın İzinde başlığının öz anlamı budur.Duyuların duygulara dönüşmesi, hafızanın gelgitleri, arzu, kıskançlık ve sanatsal öfori gibi duygu dalgaları; muazzam ama aynı zamanda görülmemiş biçimde hafif ve yarı şeffaf olan eserin malzemeleri bunlardır.” ( Edebiyat Dersleri/Vladimir Nabokov/ İletişim Yayınları/ syf 294 )dediği Kayıp Zamanın İzinde’nin ilk romanı, 14 Kasım 1913 yayımlanır böylece.
Üç bölümden oluşan kitabın ilk bölümü anlatıcımız Marcel’in çocukluk dönemine odaklanır.Combray’i ve Combray sakinlerini, başta Marcel’in büyük ailesi olmak üzere tanırız.
İkinci bölümde Swann’ın hayatıdır odak noktası.Ve Odette’e olan tutkusu...
Üçüncü bölümde, Marcel artık bir ergendir.Swann’ın Odette ile olan evliliğinden doğan Gilberte ise onun için ilk aşk demektir.
Her ne kadar bölümleri kaba taslak böyle ayırabilsek de Proust’da zaman ve olaylar iç içe geçmiştir.İlk bölümde de Swann evlidir Odette ile mesela.Marcel, Gilberte ile ilk karşılaşmasını o bölümde yaşar.
Marcel Proust için hiçbir nesne sadece nesne değildir.Nesnenin yarattığı duyum, duygularla yoğrulur, duyguların etkisiyle çağrışımlar yaşanır.Bu çağrışımlar zaman içinde geriye, ileriye ordan oraya savurur kahramanı.Marceli yani.
Gerçek yaşamda da böyle değil midir? Ben de sık yaşarım bu durumu.Marcel Proust’u önemli bir yazar yapan da bu durumu kitaplarında bu denli ustalıkla yansıtmasıdır bence.
Okunmasını zorlaştıran da bu ayrıca.Cümlelerinin bu kadar uzun olmasının nedeni de bu.
Okuma deneyimimde ben de şöyle bir zorluk yaşadım.
Bir cümleyi okuyorum, o cümle içinde anlatılan, Marcel’deki çağrışımları anlamaya çalışırken, ben de bu cümlenin hayatımdaki karşılıklarını düşünüyorum.
Bu arada yeni bir cümleyi okumaya başladıysam, bir anda okuduğum hiçbir şeyi anlamadığımı fark edip, geriye dönüyorum.Bu yüzden yorucu Proust
okumak.Yoksa oldukça kolay anlaşılıyor.
Gözünüz asla korkmasın.
Vladimir Nabokov’un Edebiyat Dersleri kitabında yer alan Proust bölümünde ilk kitap olan Swann’ların Tarafı ayrıntılı olarak incelenmiş.Kitabı okuduktan sonra bu makaleyi de okumanızı öneririm.
Proust’un üslubu hakkında yazdığı bölümü de ekleyeyim.Benim için çok faydalı oldu.
“ Proust’un üslubu, özellikle ayırdedici üç unsur içerir:
1- Metaforik imgelemin zenginliği, katman üstüne katman karşılaştırmalar.İşte bu prizmadan bakarak Proust’un eserinin güzelliğini görüyoruz.Proust için metafor terimi, melez formun eşanlamlısı ( bu konu kitapta dipnot olarak açıklanıyor) olarak veya genelde karşılaştırma için çoğunlukla gevşek bir anlamda kullanılır çünkü Proust için, metafor da benzetmeye doğru kayar.
2- Bir cümleyi azami genişlikte ve uzunlukta doldurup uzatma, cümlenin torbasına mucizevi sayıda cümlecik, parantez cümlesi, yan cümle ve yan cümlenin yan cümlesi sıkıştırma eğilimi.Nitekim, sözsel cömertliğinde Proust, hakiki bir Noel Baba’dır.
3-Daha önceki yazarlarda, tasvir pasajları ile diyalog bölümleri arasında çok keskin bir ayrım olurdu: önce betimleyici hususun olduğu bir pasaj, ardından sohbet devralır, ve böyle devam eder.Bu elbette geleneksek edebiyatta ve kovayla gelen sınıflandırılmamış B-sınıfı ve C-sınıfı edebiyatta bugün hâlâ kullanılan bir yöntemdir.Ama Proust’un sohbetleri ve tasvirleri birbirine kaynaşır, çiçeğin, yaprağın ve böceğin aynı yeşeren ağaca ait olduğu yeni bir bütünlük yaratır.”
Edebiyat Dersleri/Vladimir Nabokov/İletişim Yayınları/ syf 300-301
··
267 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Bu kitapla ilgili okuduğum onca inceleme arasında en iyisi, mükemmel.....bundan çok daha zorlu kitaplar okudum, o parantezler beni resmen bitirse de kaliteli bir eser....elinize sağlık
