"Tepki gösterdiğimiz an kendimizi çabucak tüketeceğimiz için hiç tepki göstermemek" diyor Nietzsche. Peki, tepki göstermediğimiz her an kendimizden/kişiliğimizden bir şeyler kaybetmiyor muyuz? Kişinin nasıl kendi olduğunu söylerken bunu diyebilmesi düşündürüyor. Bu da kendini terk etmek değil mi dedikten üç beş sayfa sonra da cevabını veriyor.
Oysa dengeler sadece bana bağlı değil, kendim olmak için bile toplum gerekiyor. Bulut Atlası (Cloud Atlas) filminde bir replik vardı; "Dünden bugüne birbirimize bağlıyız, geçmişten geleceğe..." diye, onu hatırlatıyor kitabın girişi. Bir yandan da tüm bunlara rağmen soyutlanmaktan ve benlik kavramından bahsediyor. Aslında kitap öyle çok çelişkiyle dolu ki... 120 sayfada en az 120 defa kendi içime dönüp sorular sordum.
Tepkisiz kaldığımda -tepki versem de değiştiremeyeceğim için olsa bile- susan insanlardan biri de ben oluyorum. Onların sessizliği nasıl ki şu an benim cümlelerimi cılızlaştırıyorsa; benim sessizliğim de benden sonrakilerin kendi olmasına bir engel.
"Gelecek ağacına kuruyoruz yuvamızı; gagalarıyla azık getirmeli kartallar, biz yalnızlara." cümleleri ile anlatıyor Nietzsche . Yine kafamda oluşan bir soruya 3-4 sayfa sonra cevap buluyorum kendimce.
Çelişki bitmiyor.
"Başka bir akıllılık ve kendini savunma yolu da, insanın elinden geldiğince seyrek tepki göstermesi. 'Özgürlüğünü' insiyatifini ortaya koyup salt bir tepkinin olmak zorunda kaldığı durumlardan ve ilişkilerden kaçınmasıdır." dedikten sonra tam kendimi sorgularken şöyle devam ediyor: (ironiye hayran kalıyorum.)
"Yetenekli, verimli, özgür yaratılışlar, daha otuz yaşlarında okumaktan çökmüşler. Kibrit gibiler artık; kıvılcım/düşünce verebilmek için sürtmek gerek. Daha sabahın köründe, insan dinçken, gücünün kuvvetinin şafağındayken bir kitap açmak ---ayıp derim buna."
Kibrit örneğine kadar kendini yakmak kısmına bencillik dediğimi fark edip bilmem kaçıncı kez alt üst oluyorum. Sonra cümlenin ortasından geçen kesik çizgiyle ironiye bırakıyor her şeyi. Kitabın devamındaysa "kişi nasıl kendi olur ?" sorusuna kendini saklama ve bencillikten destek alarak cevap arıyor.