Şinasi'nin gazeteciliğe ilk atıldığı zamanlarda "Tercüman-ı Ahval"da tefrika ettiği güldürü, batılı anlamda Türk tiyatrosunun ilk yapıtıdır.
Alafranga bir tipleme olarak karşımıza çıkan Müştak Bey'in uğruna şiirler yazdığı Kumru Hanım yerine onun evde kalmış, çirkin, yaşlı ablası Sakine Hanım'la para uğruna her şeyi yapacağına inandığımız "demagog" Ebüllaklaka ve "kendi menfaati için aşk ve muhabbet tellalığına karışan" Ziba Dudu'nun çevirdiği küçük çaplı (!) entrika ile az kalsın evlendirilmesi meselesini bütün mahallelinin dahil olmasıyla oluşan kargaşa havasıyla okuyoruz.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın da dediği gibi "hemen hemen konusuz denecek bu eserin" dikkat çeken iki yönü vardır: O güne kadarki edebiyat yolculuğumuzda bir haber kaldığımız "realizm"e kapı açması ve bunu meddalık, halk hikayeciliği geneleği ile harmanlaması.
Müştak Bey'in geleneksele karşı başkaldırısı ahlaki ikilemler içinde kaybolmuş toplumdaki bireyselleşemeyenleredir aslında. Böylelikle "Müştak" sözcüğünün Arapça "özlenen,hevesli" anlamındaki "şevk"ten gelmesini ve eserin toplumsal yergi havasını ortak paydada toplayabiliriz. Bu yüzden özellikle Tanzimat ile edebiyatımız, ahlâkî ikilemler içinde kaybolmuş topluma yenileşme karşısında yol göstermek için bir amaca dönüşmüştür.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.