Hemen kısa bir tarih çalışması yapalım: Batılı aydınlar, kiliseye ve muharref Hıristiyanlığa karşı çıktılar. Kilise, din adına insanlara zulmediyordu ve batılı aydın buna karşı çıkmakta haklıydı. Sonra bizim mütercim ve mukallit aydınlar da, batılı arkadaşları gibi yaptılar; ama bir yanlışlık oldu: Avrupalı aydın Hıristiyanlığa itiraz ediyordu, bizimkilerse İslam'a itiraz etmeye başladılar. O günden beri de işler epey karıştı.