tolstoy'un haci murat isimli romaninda şeyh şamil tarafindan oldurulmek istendigi icin ruslara katilan haci murat'in hazin ve ibret dolu hikayesi anlatilir. romanda haci murat, onceleri seyh samil'in sag kolu iken, sonradan aralarindaki bir kan davasi sebebiyle ona dusman kesilir. tolstoy, romanina kaynak olarak rus vesikalarini aldigi icin boyle bir yanilgiya dusmustur.
seyh samil, kafkasya'nin bagimsizligi icin elinden gelen gayreti gostermis, bu ugurda oz evladini dahi kendi elleriyle dusmana teslim edebilmis, kahramanliklari ile efsanelesmis bir liderdir. haci murat ise seyh samil'in bu mucadelesi esnasinda surekli olarak yaninda bulunmus, onun naipligine kadar yukselmis bir kisidir. haci murat, romanda anlatilanin aksine, seyh samil tarafindan verilen cok onemli bir vazife ile ruslara katilmistir.
konunun asli, tarik mumtaz goztepe tarafindan yazilan, seyh samil'in kucuk oglu kamil pasa tarafindan incelenen ve torunu said samil bey tarafindan da tetkik ve tashih edilen "dagistan arslani seyh samil" adli eserde anlatilir. tarik mumtaz goztepe, soz konusu eserinde konuyu su sekilde ele alir:
"gurcistan'in rus ordulari tarafindan siddetli surette takviye edilmesi ve sıkı bir kontrol altina alinmasi uzerine, haricten silah tedariki imkansiz hale gelmisti. samil'in buyuk ve sasirtici dehasi, bu hayati ihtiyaci dusmandan temin ve tedarik etmekten aciz olmadigini gostermek icin, harikulade curetli ve akillara hayret verici bir tesebbuse gecti: bu tesebbuse gore; haci murat, imam'a isyan edecek, yahut samil tarafindan idama mahkum edilecek, bunun uzerine hayatini kurtarmak icin basini alip kacarak ruslara iltihak edecek ve onlarin emniyetini kazandiktan sonra, mukemmel rus silahlariyla mucehhez bir ordu teskil edip guya samil'in uzerine yuruyecek ve bu silahlari samil'e teslim edecekti"
olayin asli buydu; ama bunu rus kaynaklarinin yazmalari mumkun degildi. tolstoy ise "haci murat"i, bu gercegi bildigi icin yaziyordu. hakikati acikca soylemiyordu; ama satir aralarinda rus kaynaklarinin da birer aldatmaca oldugunu belirtmekten geri kalmiyordu.
seyh samil'in en sadik ve mumtaz naiplerinden biri olan ve onun parmaginin bir isareti ile kendisini olume ve atese atmakta cekinmeyen haci murat'in seyh samil'e isyan edebilecegini dusunmek bile mumkun degildir. haci murat, kendisini cekemeyenlere ragmen, hic bir zaman vatanina ve milletine asi olmamis, daima vatani ve milleti icin canla basla calismistir.
·
142 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.