Bundan 1000 yıl önce Angkor 750.000 kişilik nüfusuyla dünyanın en büyük metropolüyken bugün neden 8 tane köyden ibaret kırsal bir alana dönüştü?
Çöküş, büyük coğrafyacı Jared Diamond'ın seçtiği medeniyet ve şehirlerle ilgili benzer soruları sorarak oluşturduğu bir dev çalışma. Grönland Vikingleri, Yeni Gine, Tikopia, Maya İmparatorluğu, Anasaziler, Paskalya Adası sakinleri gibi tamamen yok olan ya da hemen hemen yok olan medeniyet ve halklarla birlikte, yok olmaktan kurtulmayı başaran Tokugawa Japonları'nı ele alan kitap Hispanyola adasını paylaşan Dominikliler görece başarılı olurken Haiti'nin neden dünyanın en fakir ülkelerinden biri olduğunu, Ruanda iç savaşının sadece ırk ayrımından mı çıktığını, Çin ve Avustralya'nın çevre koşullarına dikkat etmezlerse başlarına neler gelebileceğini sorgulayıp Angkor medeniyetiyle perdeyi kapatıyor. Toplumlar felakete giden yolda neden hata yaparlar bölümü ise tek başına harika bir kitap olurmuş.
Bu kitap, diğer Diamond kitaplarına oranla daha fazla teknik bilgi ve ek araştırma istiyor. Özellikle bitki örtüsü, madencilik, ormancılık gibi alanlarda uzun açıklamalar da içerdiğinden Yükseliş'in aksine konu başlıklarına ilgi de gerekiyor. Benim için hala yazarın en müthiş, en muhteşem kitabı Yükseliş'tir. Totalde Jared Diamond'ın ölmeden 5-10 kitap daha yazmasını ya da kendisi gibi muazzam bir coğrafyacıyı bir an önce kendi tahtına aday yapmasını bekliyorum. Şimdilik Tim Marshall'ın keyifli kitapları ilerisi için güzel vaatler içeriyor o kadar.
Diamond'ın başyapıtı Tüfek, Mikrop ve Çelik'i artık tamamlamak ve ustanın okurken sıkıldığım tek kitabı olan Düne Kadar Dünya'yı da bir şekilde bitirmek kaldı geriye.
Son olarak Pegasus Yayınları'ndan bu kitapta da bahsi geçen Barbara Tuchman'ın The March of Folly kitabının da bir an evvel basılmasını dileyerek tanıtıma son veriyorum. Verdim.