Toplumun birçok yanlışı, onu herkesin yapıyor olmasının artık doğru olduğu anlamına gelmediği gibi, bunu anlatmak bunu söylemek de insana nasıl etki ediyor. Buna ineceğiz. Nasıl? Bir yanlış var, gözünüzle görüyorsunuz bunu ve yanlışı yapan da aslında bunu görüyor ama umrunda değil. Çünkü neden? Buna da ineceğiz.
İki insan düşünün. Bu insanlardan biri diğerini aldatıyor. İkisi de bunun farkında ve kendilerini kandırıyorlar ama sorun şu ki biri çok seviyor. Çok seven tabi haliyle perişan da. Bu durumu kimseye açıklayamıyor, içinden de atamıyor çünkü gelecek toplumsal tepkilerden, insanların ‘çağdaşlık’ adı altında yapacağı yorumlardan korkuyor. Çünkü işine gelmeyen, haksız olduğu bir durumda hemen üslup ve çağdaşlık kelimelerinin altına sığınıyor. Neden? Çünkü işlerine gelmiyor, alışmışlar karşısındakine köpek muamelesi yapmaya, ceplerinde görmeye. Bu durumun farkına varılmasından rahatsız olup, suçu başka şeylerde arayacak vicdanlarını avutmaya, kendilerini rahatlatmaya çalışıyorlar.
Hepimizin başına en az bir defa geldiğini ve yüzünde gülümseme olanların hiç akıllanmadığını tahmin ettiğim bu durumu dile getireyim istedim.
1941 yılında basılan ancak 2001 yılında yeniden yayımlanan bu eserde önsöz kısmını olduğu gibi buraya yazmak istiyorum ki, söylemek istediğimiz mesele daha net otursun:
- Okurlarımızın, Macar klasikleri dizisinde yayınlanan "Paganlar " adlı romanı ve "Bizans " adlı oyunuyla tanıdıkları Ferenc Herczeg'in "Mavi Tilki" adlı bu oyunu Budapeşte'den başka Viyana, Berlin, Roma, Paris ve başka kentlerde pek çok oynanmış ve büyük başarılar kazanmıştır. "Mavi Tilki", Macaristan'da ilk kez 1917'de sahneye konmuştur. Bu yapıt Macar sahne yazınının toplumsal oyunları arasında en nükteli güldürülerden biridir. Çağdaş insan tiplerini canlandıran oyun erkek dostluğuyla kadın bağlılığı sorunlarını güçlü bir ruhbilim ve ince bir taşlamayla çözümlemektedir. Yapıt özel Macar havasından çok uluslararası, genel bir karakter taşımaktadır. Avrupa'da olsun, Amerika'da olsun, her toplumda "Mavi Tilki" serüvenini andıran olaylar geçebilir. Oyunun Macaristan dışında da o kadar büyük başarı kazanmış olması bundandır. F. Herczeg konulannı hep insanlığın değişmez sorunlarından aldığı için, "Mavi Tilki" olsun, öbür toplumsal oyunları olsun, bugün bile güncelliklerini yitirmemişlerdir. Toplumun suçlarını, yanlışlarını araştırarak onları örtmekten, önemsiz göstermekten çekinmiştir. Yapılarındaki kişileri gerçek yaşamdan almış olmakla birlikte, onları, kimseyi incitmeden sahneye koymuştur. Iç betimlemeye daha çok önem vermesi, dış betimlemeden kaçınması da kimseyi ele vermemek kaygısından doğmuştur. Herczeg'in sahne tekniği eksiksizdir: Yapıtlarının yapılışı, öyküleyişi, kuruluşundaki düzen pürüzsüzdür. Kişilerinin zengin çeşitliliğini küçük yan olaylar ekleyerek genişletip derinleştirmesini bilir. Sahnenin havası her zaman sahnede geçen olaylarla uyumludur. Yapıtın kahramanı zor durumda olduğu zaman sahnenin havası nasıl trajikleşirse gülünç durumlar ortaya çıktıkça da sahnenin havası tümüyle güldürüye döner. Bundan ayrı olarak, satırlar arasından yazarın ince ve taşlamalı hayat felsefesi de sezilir. En küçük oyununda bile Herczeg, eksiksiz sahne tekniğini zarif bir eda ve yazınsal bir havayla birleştirerek yetkinliğe ulaştırmayı başarmıştır. Sanatı ön plana alarak dinleyicilerin veya okuyucuların bazen daha sıradan ve düşük olabilen eğilimlerini hiçbir zaman dikkate almamıştır. Herczeg sahne tekniğinin büyük ustası olmakla birlikte, ustalığı hep yazarlık dehasına dayanmaktadır. Herczeg tiyatro yapıtlarıyla Macar sahne yazınında yeni bir çığır açmıştır. Onun izinde yürüyen yazarlar yalnızca Macar sahnesine değil, fakat bütün dünya sahnelerine çok sayıda başyapıt vermişlerdir. Bu saptamamız özellikle Herczeg'in, nükteli edanın birer başyapıtı olan toplumsal oyunları için geçerlidir. Herczeg Macar sahne yazınının gelişmesinde Szigligethy ve Csiky'den sonra en büyük payı olan Macar yazarıdır.
Hepimize iyi okumalar dilerim..
·
182 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.