NükteliRus Edebiyatı
Dolandırıcı olan ana karakterimiz Çiçikov eşliğinde
Rusya turuna çıkıyoruz kitapta. Rusya toplumunun bütün eksiklerini, hatalarını, tembelliğini, Batıya olan özentisini, bağımlılıklarını ve aynı şekilde yönetimin, sistemin ve memurların eleştirisini okuyoruz. Yazarın kıvrak bir zekası ve iğneleyici bir üslubu vardı. Dostoyevski "Hepimiz Gogol'ün Paltosundan çıktık." Derken haklıymış. Okuduğum diğer Rus klasiklerinde Ölü Canlar'a benzer renkler, üsluplar ve göndermeler olduğunu fark ettim. Bu yüzden Rus edebiyatını kronolojik olarak okumak en mantıklısı sanırım. Gogol ile tanışmak için önce Palto, Burun, Müfettiş gibi öykülerini okumanızı, hatta Gogol'den önce onun dostu ve akıl hocası olan Puşkin'i okumanızı öneririm.
Gelelim romana. Çiçikov para hırsıyla yanıp tutuşan oldukça sıradan, ortalama birisidir. Kısa sürede zengin olmak için başvurmadığı yol yok gibidir. Bunlardan biri de toprak beylerinin ölen fakat ölümleri henüz resmi belgelere geçmemiş olan kölelerini ucuza satın almaktır. Aldığı ölü köleleri hâlâ yaşıyorlarmış gibi gösterip ipotek ettirerek devletten para koparmaktır amacı. Eh, insan bu alçak karaktere fazla kızamıyor. İnsanların ipotek edildiği bir sistemden, herkesin giydiği frak, çizme, kullandığı at arabasının ihtişamıyla var olduğu bir toplum yapısından bahsediyoruz. Üstelik karakterin yetiştirilme şekli, şehirlilerin maddiyatçılığı derken yazar bize suçluyu aile ve toplumun yarattığını anlatıyor bir yandan.
Peki Çiçikov'un sonu nasıl bitiyor? Bilmiyoruz. Çünkü yazar bir çeşit kriz geçirip ikinci cildi yakmış. Birkaç gün sonra da ölmüş. Kitabın devamında yanmaktan kurtarılan kısımlar var ama bölük pörçük ve bütünlüğü olmayan metinler bunlar. Gogol, İlahi Komedya'dan esinlenmiş. Dante'nin Cehennem, Araf ve Cenneti gibi o da Rus toplumunu kötüden iyiye gelişecek şekilde yazmak istemiş. Ama olmamış. İlk kitapta her şeyin ve herkesin kötü ve alçak olmasının sebebi buymuş. Gogol keşke delirmeseydi, keşke ölmeseydi ve biz Çiçikov'un nasıl bir dönüşüme uğradığını okuyabilseydik.
·
86 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.