Osmanlı’nın hükmü altından yeni çıkmış bir Eflak. Ortaçağ’daki gibi toprak ağalarına ait bir halk. Yokluk nedir bilmeyen ağalar. Ağalara hizmet eden papazlar, yöneticiler polisler.
Bu hikayede yoksul insanların karşılarında hep bir, sınır hep bir duvar olmuş. Mesela ekmekleri yok. Tek yedikleri şey tuzlu balık. Ki onun kokusundan bile yaka silkiyorlar artık. Görüp görebildikleri de Baragan ve dikenleri.
İnsan böyle bir yerde ne kadar kalabilir ki? 14 yaşındaki Matake de daha fazla dayanamıyor, Dişlekle beraber diken üstünde köylerinden kaçıyorlar. Gitmedikleri takdirde günleri hep aynı sefalet içinde olacak ve 30 yaşında hayatları kayıp gidecek ellerinden. Ama yokluk hiçbir yerde bırakmaz peşlerini.
Hikayenin geçtiği yıllar 1900’lerin başları. İşçi hareketleri giderek yükseliştedir. Arka kapaktan da anlaşılacağı üzere yazar Sovyet ütopyasına hayrandır. (Ta ki gidip görene kadar). Ancak Eflak’ta yoksul halk haklarını bilmemektedir. Çünkü bilip konuşanlar ya ölü ya da mahpus durumda bulur kendilerini. Hepsinin ensesinde jandarma bekliyor. Anayasa’dan konuşmak, işçi haklarından konuşmak suç.
Baragan dikenlerinin ise keyfi yerindedir her zaman. Boyar gibi toprak ağaları ise her şeye sahip. Buna köyün papazı, belediye başkanı, jandarma dahil. Cojanlar/köleler nefessizdir. Ailesinin açlığı sona ersin diye aşklarından bile vazgeçen gençler.
Yoksul halkın başkaldırmaktan başka çaresi kalmamıştır artık. Arkalarında kimsenin olmadığını, öleceklerini bile bile bir başkaldırıya başlarlar. Ama sonunda yine cezalandırılan yoksul halk olur. Yeni düzen devam etmeye devam eder.
Kitapta anlatılanlar diğer okuyucuların da fark ettiği üzere Yaşar Kemal romanlarındaki Çukurova’ya benzemekte. Hatta sinema alanında ve farklı bir türde olsa da Kibar Feyzo filminle de benzerlikler buldum. (Bu filmde de olanlar komedi türü ile eleştirilmekteydi ve gayet politik bir film olarak görülmektedir. ) Evrensel bir konu olan bu konunun daha uzun ve derinlikli olarak işlenmesini isterdim. Kısa sürede biten ve bu konular üzerinde fikir veren bu kitabı tavsiye ederim.
Baragan'ın DikenleriPanait Istrati