Eser kendini çevresindeki insanlara Rus soylusu ve haksızlıklar karşısında bir insan olarak tanıtan Çiçikov isimli bir sahtekarın yaşadıkları üzerinden kurgulanmış. Gogol eseri üç cilt olarak tasarladıysa da maalesef tamamlayamadan ölmüş. Eserin son cildini de gerici bir rahibin etkisinde kalarak yok etmesiyle, elde kalan nüshalarla editörler tarafından olayın akışına uygun olarak kurgulanmış.
Eser Çiçikov'un Rusya'da kölelik kaldırılmadan önce toprak sahiplerinin sahip oldukları 'canlar' -köleler- için devlete ödediği vergi ve yine onlar sayesinde devletten alabilecekleri kredi üstüne sistemde bulunan açıktan yararlanarak dolandırıcılık yapmaya çalışmasını anlatıyor. Başlangıçta Çiçikov'un çizdiği profil itibari ile açıkçası ben, Çiçikov'un neden ölü canları toplamaya çalıştığını anlayamadım. Bunu öğrenmek isteği eseri çok daha sürükleyici hale getirmiş. Bir şeyler döndüğünü seziyorsunuz ancak ne olduğunu anlamakta güçlük çekiyorsunuz doğal olarak onu öğrenmek için bir an önce romanın sonuna gelmek istiyorsunuz. Bu da son dönemlerinde çevresindeki büyük yazarların vefatı ile kendine toplumu geliştirmek ve onları yönlendirmek gibi bir misyon edinen Gogol'ün bundan sonra eserlerindeki başarılarının düştüğü iddialarını benim nezdimde geçersiz kıldı. Daha önce Palto'yu ve Bir Delinin Hatıra defterini okuduğumda ne kadar etkilendiysem, Ölü Canları okurken de aynı ölçüde etkilendim.
Eser bir yandan da 19. yüzyıl Rus insanına eleştiri özelliği taşıyor. Çiçikov'un sahtekarlıkları dönemin Rus insanı esinlenerek kurgulanmış. Gogol'ün bunları eleştirip ortaya koyarak dönemindeki bu çarpıklıkların giderilmesini istediği anlaşılıyor.
Ayrıca eserdeki kişilerin günlük yaşamlarının kurgulanması ve anlatımı oldukça realist bir biçimde yapılmış. Kitabın yazılmasının üstünden yüzyıllar geçmesine rağmen, bugün sadece Rusya'da değil bütün dünyada, yozlaşmışlık, kısa yoldan zengin olma, ve emeksiz yemek anlayışı hakim değil midir? Okurken eleştirdiğimiz bütün karakterlere ve davranışlara hepimiz aslında gündelik yaşamımızdan aşinayız...
Romanda en çok hoşuma giden ve üzerinde durmadan edemeyeceğim bir durumda yazarın sürekli araya girerek okuyucuyla sohbet havasında bir şeyler açıklaması oldu. Daha önce bu şekilde kurgulanan bir eserle karşılaşmamış olmamdan ötürü mü bilmiyorum ama sanki bir arkadaşımın bana yazdığı mektupta onun başından geçenleri okuyorum gibi bir hisse kapıldım.
Kitabın son bölümünün tamamlanamamış olmasına rağmen, önceki bölümlerde gerek mizahi gerek edebi olarak başarılı kurgulanması, olay örgüsü içinde sürüklemesi ve meraklandırması, yapılan tespit ve eleştirilerin realistliği eserin klasikler arasında yer almasının haklılığını ortaya koyuyor. Bütün bunlarla kitap mutlaka okunması gereken eserler arasında yer alır diye düşünüyorum. Tavsiyemdir...
Keyifli okumalar!
·
671 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.