Yer Altından NotlarEdebiyat
Anlaşılması zor bir kitap olduğu için genelde yarım bırakılan bu eseri çok kısa bir özetle incelemeye çalışacağım.
Öncelikle kitap en başında "ben hasta bir adamım" cümlesiyle başlıyor. Gerçekten de kitabi okudukça bu karakter normal olamaz diyorsunuz. Tüm kitap boyunca -özellikle ilk bölümünde- karakterin iç çatışmalarıyla boğuşuyoruz. Ancak bu öyle böyle bir iç çatışma değil. Normal bir insanda meydana gelenden çok daha fazlası... Ancak karakter yalnızca tek bir şey, evet yüzlerce konu hakkında çatışma yaşamasına rağmen tek bir şey hakkında kendinden emin konuşuyor ve daha sonra bu konuda çatışma gözlemlemiyoruz: determinizmi eleştirdiği kısımlar.
Dostoyevski bu kitabı yazdığı dönemde sığ determinist bir bilimsel yaklaşım doğmuştu(pozitivizm). O da kitabında, inançları tümüyle reddeden ancak inşa ettiği yapı gereği bir inanç yığınından oluşmak zorunda olan bu çelişki dolu bilimsel yaklaşımı eleştirmekten çekinmemiş. Kitabın ikinci bölümü daha çok akışı olan bir kurgu üzerine ilerliyor ve orada bile bu eleştirisini yapmaktan kaçınmıyor. (Spoiler geliyor) Örneğin karakter, hayat kadının yanına gittiği zaman ona ölümü ve yok oluşu hatırlatıyor. Pis bir şekilde ölüp çamurlu toprağın altına gömülmesinin ne kadar kötü olacağını kadına söylüyor. Karakterimiz, kadının "ne fark eder ki" şeklindeki cevabına "ya fark ediyorsa" diye karşılık vererek yine katı determinizmin karşısında olduğunu belirtiyor.
Tabii ki kitap tek bundan ibaret değil. Mesela ara ara komünizm eleştirileri de görüyoruz. Dostoyevski, dönemin içinde bulunduğu bir çok çarpık görüşe karşı inceden inceye taş attığı bir eser yazmak istemiş gibi aslında. Ayrıca bu karakterin dostoyevskinin kendisi olduğunu söyleyenler de var. Elbette bilemiyorum ancak yeni oluşturulmuş her karakter aslında gerçekte var olan kanlı canlı bir insandan mutlaka ilham alır. İşte bundan eminim.
·
235 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.