Oblomov'un Dramı: Tembellik mi Atalet mi?
Oblomov’un ön sözü, Rus şair, edebiyat eleştirmeni N. Aleksandrovic Dobrolyubov’un ‘’Bu kitapta önemli olan Oblomov değil, Oblomovluktur.’’ sözüyle başlar. Ben size kitaptaki olaylardan ziyade kitabın yapısından, alt metninden bahsetmek istiyorum. Bu romanda bana göre en önemli unsur karakterler. Sadece Oblomov değil, romandaki birçok karakter oldukça önemli.
Oblomov bir asilzadedir, çalışmaya ihtiyacı yoktur ve Oblomovka adlı bölgede 300 çalışanı bulunmaktadır. Katipliğe kadar yükselmiş, çalışmanın kendisine göre olmadığını anlamış ve adeta inzivaya çekilmiştir. Köyüne de gitmez, şehirde kirada yaşar. En büyük yardımcısı Zahar’dır ve aslında Zahar da Oblomov’un bir benzerinden başka bir şey değildir.
Oblomov’u tanıdıkça aklıma tembellik değil, atalet kelimesi geldi. Atalet, tembellik anlamına gelen Arapça kökenli bir kelime. Belki aynı anlama gelen kelimeler bunlar ama atalet her nedense bana daha farklı bir tembelliği, durağanlığı hatırlatıyor. Tembellik kişinin elinde olan bir durumken atalet kişinin elinde olmadan içine düştüğü bir hastalık gibi geliyor bana.
Oblomov bu hâlinin sebeplerini sıralarken önemli bir noktaya değinir. Cemiyet hayatının sahteliklerinden nefret eder. O şatafatlı ortamlarda bulunup yozlaşmak istemez. Konuşmalar ilgisini çekmez, sahte samimiyetler kurmak istemez. Dostu olarak gördüğü tek insan Ştoltz’dur. Başta karakterler önemli demiştim, Oblomov’un taban tabana tersi bir karakter olan Ştoltz, baba tarafından Alman, disiplinli, gerçekçi bir insandır. Oblomov ne kadar tembelse Ştoltz o kadar çalışkandır. Oblomov romantik, Ştoltz realisttir. Aslında roman, bu zıtlıklar üzerine kurulmuş desek yanlış olmaz. Karakterlerdeki bu zıtlık sadece Oblomov-Ştoltz özelinde kalmaz. Tembellik-çalışkanlık vurgusu haricinde kırsal-şehir, aristokrat-burjuva, Agafya-Olga, Zahar-Anisya, Rusya-Avrupa gibi kavram ve kişilerin özelinde birçok karşıt durum anlatılır.
Hikâyeye sonradan Ştoltz sayesinde dahil olan Olga, Oblomov’u uyandırmakla görevlidir. Bir yere kadar da başarılı olmuştur diyebiliriz ama devamında işler farklı gelişir. Aşk, tembelliğe üstün gelir, bir süre Oblomov’u canlandırır. Fakat Oblomov, Oblomov’dur ve illaki ‘’Oblomovluk’'unu gösterecektir.
Başta da dediğim gibi romanın en mühim noktası karakterler. Başkarakterler haricinde, olaya bir şekilde dahil olan hemen her yan karakter de önemli. Özellikle Tarantyev ve Ivan Matveyeviç romanın kötü karakterleri olarak başı çekiyor. Oblomov’un saflığından uzunca bir süre faydalanır, onu dolandırırlar. Oblomov’un imdadına yine can dostu Ştoltz yetişir. Oblomov, hayatı bilmediği için adeta bir bebek gibidir. Ayakkabılarını uşağı Zahar giydirir, yemeğini yapanlar vardır. Yaşamayı bilmediği için saflığın da sembolüdür. Olga da en çok bu yanını sever ve ona aşık olur. Hayatı bilmeyen Oblomov çiftlik işleriyle ilgilenmez, hesap tutmayı bilmez, gelirinden de giderinden de haberi yoktur. Onun bu zaafından faydalanan arkadaş görünümlü karakterler romanın sonuna kadar olaylara dahil olur.
Kısacası Oblomov değil, Oblomovluk önemli demiştik. Çünkü Oblomov bir karakter değil, tiptir. Tip ise belirli bir özelliğiyle ön planda olan kişilerdir. Bulunduğu toplumun izlerini ve özelliklerini taşır. Değişmez ve gelişmezler, tüm hikâye boyunca aynı görevi üstlenirler. İşte Oblomov da tam olarak böyledir. Gonçarov, Oblomov üzerinden toplum eleştirisi yapmış, kendi insanının hâlini eleştirmiştir diyebiliriz. Yeni dünyada Ştoltz gibi disiplinli, çalışkan, idealist insanlara yer vardır. Oblomov gibilerse hayatın akışı içerisinde eriyip yok olmaya mahkûmdur. Yazar Rus toplumunu eleştirirken bir yandan da Ştoltz’un Alman kökeni üzerinden Avrupa insanıyla karşılaştırma yapar gibidir.
Roman gayet basit bir kurguya sahip diyebiliriz. Olay örgüsü ve vermek istediği mesaj net. Oldukça ağır ilerleyen ama okuru merakta bırakan bir yapısı var. Karakterlerin ele alınışı, sembolize ettiği değerlerle karakterlerin işlenişi oldukça güzeldi. Yer yer hüzünlü, yer yer eğlenceli bir olay akışı vardı. Bana göre Oblomov tek kelimeyle trajikomik bir karakter. Siz de bu karakterle tanışmak istiyorsanız okumanızı tavsiye ederim.
··
358 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.