Nedensellik ve ÖzgürlükFelsefe
Bitirebildim... Üç kere baştan başladım. Kitabın tarihsel arka planını öğrendikten sonra okumak daha kolay oldu benim için. Nikolay Çernişevski'nin "Nasıl Yapmalı?" isimli eserindeki "sosyalist ütopya" eleştirilmiş kitapta Dostoyevski tarafından. Nedensellik kavramında, her sonucun bir nedeni vardır denir. Aynı neden aynı sonuca vardırır. Çernişevski bunu insana uygulamaya çalışır bu kitapta. Fakat Dostoyevskinin yeraltı adamı "İnsan hiçbir sebep olmadan da mutsuz olabilir" der...
Eleştirilen ütopya kısaca; insanın çıkarlarının akıl ve bilim ile sağlandığı bir evren. Fakat Dostoyevski buna karşı çıkmış ve yeraltı adamı üzerinden, insanın aslında o kadarda akıllı bir canlı olmadığını vurgulamış. İnsan için, canının istediğini yapmak, çıkarına ters bile olsa birinci seçenektir diyerek eleştirmiş. İnsanın akılsızlığına dikkat çekmiş. Bununla beraber insan için "özgürlük" çıkarları için feda edebileceği bir şey değildir demiş.
~~~ SPOİLER ~~~ ~~~ SPOİLER ~~~ ~~~ SPOİLER ~~~
## Kitabı okurken 3 ayrı not kağıdı tuttum. Birincisi; bu ütopyada eleştirilen kavramlar hakkında yeraltı adamının söylemlerini içeriyordu.
1) Sonsuz Neşe: Yeraltı adamı bu konuda bir şey söylemedi ama ben söyleyeyim. "-imkansız, çünkü bir şeyin yokluğu olmazsa, değeri de olmaz."
2) Rasyonel Egoizm: "Dik kafalılığın onlara kişisel çıkarlarından daha tatlı geldiğini söyleyebilirim." - Yeraltı Adamı
3) Akıl: "İnsan ahmak bir yaratıktır, aslında ahmak değil de nankör." - Yeraltı Adamı
4) Nedensellik: "Çünkü ben kafama koyduğum şeyi yapmalıyım. Yapmazsam "korkak, nasılda korktu" gibi ithamlarda bulunurum kendime." - Yeraltı Adamı
5) Özgürlük: "Her şey bir matematiksel formüle göre hesaplanırsa insana ne kalır?" - Yeraltı Adamı
## Diğer not kağıdımda yeraltı adamını daha iyi tanımak için notlar aldım ve onun bazı sözlerini yazdım;
- Yaşamda başarılı olanlar sadece aptallardır.
- 40 yaşından fazla yaşamak ayıptır.
- Her şeyi tam olarak algılamak bir hastalıktır.
- İyilik, güzellik gibi olguları anlama gücüm arttıkça bataklığa gömülüyorum.
- Çevremdeki herkesten zekiyim ve bundan utanıyorum. Kendimi böyle kabul ettiğim için utanıyorum.
- İnsan acıdan zevk duyabilir.
- İnsan amaca ulaşmak için çalışmaya sever ama ulaşmak istemez.
- İnsan kendi kendine tümüyle içten olabilir mi?
- Bir aile ne kadar kötü de olsa ailedir.
- İnsanın gözü yalnızca kederi ve acıyı görür, düşününce mutluluktan yeterince payımızı aldığımızı görürüz.
- Kolay kazanılmış mutluluk mu, yoksa insanı yücelten acı mı daha iyi?
- Üstlerinde egemenliği kaldırırsanız hemen egemenlik altına girmek için can atacaklar.
(Öksüz olduğu için dışlanmış).
## Son not kağıdı tarihsel arka planın olduğu ve notlar aldığım kağıt.
Tarihsel arka planı, Youtube'da "Portal" kanalının bu kitap için yaptığı videodan öğrendim.
- "İnsan her zaman kendi çıkarına göre hareket etmez, canının istediği gibi hareket eder" -Yeraltı Adamı
- "Bu ütopya insanı bir robot gibi görüyor" - Yeraltı Adamı
·
161 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.