Hangimiz öteki?Edebiyat
Öncelikle kendi yorumumu dile getirmeden bu eser hakkında birden fazla tezin aklımıza gelebileceğini ifade etmek istiyorum. Ve eseri okuduğumuz süre boyunca hatta bitirdikten sonra da bu ihtimaller kafamızda döner sürekli. Çünkü Dostoyevski net bir şekilde durumu belirtmez. Ama buna da çok şaşmamak gerek çünkü içinde yaşadığı dönemi düşünecek olursak psikoloji dalında sahip olunan bilgilerin daha kısıtlı olması, belki de şizofreni ile ilgili elde tutulur bilgilere sahip olunmaması Dostoyevski’nin içten içe hissettiği ve karakterlerinde de kullandığı bu “parçalanmış kimlik” hissini, görülen halüsinasyonları daha anlamlı hale getirerek ifade etmesine engel olmuş olabilir.
Esere gelince ana karakterimiz olan Bay Golyadkin, Petersburg’da yaşayan sıradan bir memurdur. Fakat bir gece yolda yürürken bir karaltı hisseder. Kendini eve kadar seyreden hatta onunla beraber dairesine kadar giren bir karaltıdır, bir misafirdir. Hayır, o bir misafir değildir. Karakterimizle aynı surete sahip olan ve karşısında garipçe gülümseyen “ÖTEKİ”dir. (Bu sahne bana Karamazov Kardeşlerdeki İvan Karamazov karakterinin şeytanıyla yüz yüze gelip konuştuğu sahneleri hatırlattı.)
Öteki karakterimiz kitapta 2. Bay Golyadkin olarak isimlendirilir. Ve asıl karakterimizin tam tersi özelliktedir. Bizim karakterimiz dürüst, ahlaklı, maskesiz, kendi halinde bir karakterdir. Öteki ise onun tam tersiydi: Toplum tarafından ilgi gören, insanlara dokunarak konuşan, samimi ve başarılı bir karakterdi. Ve tüm bu özelliklerle anılmasını sağlayan asıl özelliği de ahlaksız bir numaracı oluşuydu.
Eseri okurken başta, bu karakterin hepimizin öteki benliği olan kendi kafamızın içindeki TASARI BEN olduğunu düşündüm. Hepimiz kendi kafamızda çok sohbetkar, sürekli kendini anlatan ve karşısındaki hayaletler tarafından ilgiyle dinlenen bir kahraman değil miyiz? Dışarı çıktığımızda ise bu büyü bozulur ve asıl hayalet sen olursun. Ama Bay Golyadkin için bu durum o kadar karışır ki namussuz diye andığı o karaktere karşı kin besler. Bu kinin asıl kaynağı ise onun gördüğü toplumsal irtibara sahip olamamaktır.
Olmak istediğimiz karakterleri yüceltirsek bu sefer biz kendimizi “ÖTEKİ” yapmaz mıyız?
Bay Golyadkin de başlangıçta 2. Bay Golyadkin’i öteki diye anarken şimdi kimsenin umursamadığı bir insana dönüşerek kendisi toplumun “ÖTEKİ” si olup çıkmıştı.
Diğer bir düşüncemse 2. Karakterin, Bay Golyadkin’in kavuşmak istediği ya da hayali benliğini yansıtan şizofrenik bir halüsinasyondan ibaret oluşu tabii. Çünkü bir deli muamelesi görür ve asla sözleri önemsenmez karakterimizin. Hikayenin sonunda da anladığım kadarıyla psikoloğu tarafından hastaneye götürülür.
Öteki olan ister 1.Golyadkin ister 2. Golyadkin ya da bir halüsinasyon olsun. Belki de bir ruhtur. Fark etmez, her kimse seninle bir anlaşma imzalamak, seninle barışmak ve tek bir benlikte toplanmak istiyorum ötekim. Taksicinin de dediği gibi “Birbirine tıpatıp benzeyen 2 kişiyi götüremem beyim; iyi bir insan dürüstçe yaşamaya çalışır ve bir benzeri olmaz beyefendi.”
··
251 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.