Ernest Hemingway, 1952'de Bahamaların Bimini adlı yerinde yazmiş bu eseri. Yazarın yaşamı boyunca yayınlanan son eserlerinden biridir. Eser, Hemingway'e ün ve oduller getirirken, dünya - denizle savaşan yaşlı adamın hikayesiyle tanışmış oldu.
Öyküsünün anlamı pes etmeden, sonuna kadar savaşmayı anlatıyor.
Hikayenin ana karakteri balıkçı Santiago'dur. Karakterin hayatı eşini kaybetmiş, umutsuz, yaşlılıkta geçim kaynağından mahrum, ama kaderin darbelerinin ağırlığı altında eğilmemiş. Hâlâ neşeli gözleriyle bakan, güçlü omuzları olan, doğaya saygı duyan, kuşları, balıkları ve denizi seven bir adam.
Denizde balıkla olan savaşı, insanın kaderle savaşın özünü gösterir. Hikaye, bir kişinin yok edilebileceği ancak kırılmayabileceği fikrinin izini sürüyor.
Yaşlı adamın kulübesinde asılan Meryen Ananın ve İsa'nın resimleri, yatağın altında yatan beyzbol maçlarının sonuçlarını içeren gazete, maç tutkusu ve inanç arasında bir karşıklığı gösteriyor. Kahraman, balığın gözlerini bile kutsal yüzlere, burnunu ise bir beysbol sopasının kılıcına benzetir.
Santiago, Tanrı'dan yardım istemek yerine kendi gücüne güvenir. Bir balık yakalarsa Tanrı'ya dua edeceğine söz verir, ancak sözünü unutur, yalnızca büyük DiMaggio'yu hatırlar. Yaşlı adam inancına değil, sporu tercih eder.
Yazar, "Yaşlı Adam ve Deniz" de balık yakalama sürecini ve deniz yaşamını ayrıntılı olarak anlatıyor. Bu tesadüf değil.
Ernest Hemingway balık tutmaya bayılırmiş, çocukken Midwest'te yaşayan tüm canlılar hakkında zaten bilgi sahibiymiş. Söylentilere göre en büyük "kanatlı balık"'ğı da o tutmuş.
Bu hikaye gerçek bir vakaya dayanmaktadır. Kübalı bir balıkçı uzun süredir Havana açıklarında balık tutuyor ama başarılı olamaz. Ancak bir gün oltaya büyük bir balık takılır, ancak balinalar tarafından kemirilir ve böylece bir iskeleti kalir. Yazar hikayeyi detaylarla, sembollerle zenginleştirir ve ortaya öğretici bir eser çıkarır.
Hemingway'in tanıdığı Gregorio Fuentos'un, görünüş olarak ana karaktere benzediği için Santiago'nun prototipi olduğuna inanılıyor. Ancak büyük olasılıkla balıkçının görüntüsü, yazarın iletişim kurduğu Kohitmare yerleşim yerindeki sakinlerin özelliklerini taşıyor.
"Yaşlı Adam ve Deniz" öyküsünün başlığının derin bir anlamı var. Deniz, hayatın ta kendisi olarak karşımıza çıkar, yaşlı adamın denizle mücadelesi de hayatın zorluklarıyla bir mücadelemizdir.
Dünya edebiyatı için önemli bir eserdir. İlk seferde felsefi elementleri çözümlenmesi zor, ancak yeniden okuduktan sonra devasa bir felsefi ima içerdiğini anlayacaksınız.