Siyah Kuğulara Karşı AntikırılganlıkFelsefe-Düşünce
Puan vermedi·344 syf.··
Beğendi
·2023 17. kitabı
·13 günde okudu
·Okunma: 23 Mayıs 2023 16:31
Günlük yaşamda karşılaştığımız gizli asimetriler, ekonomik, yasal ve ahlaki birçok doğruyu ve yanlışı bizlere normalmiş, olması gereken buymuş gibi gösterir. Evrenselleştirdiğimiz birçok kural ve değerin aslında bu asimetrik dengelerle ilerlediğini ve ürettiğimiz hatta kabul ettiğimiz birçok şeyin bununla ilgili olduğunu belirten yazar, çünkü diyor,bilmediklerimizden ziyade bildiklerimize odaklanmayı tercih ederiz. Siyah Kuğu'nun yazarı Incerto serisinin bu devam kitabında konuşmaktan ziyade elini taşın altına koymanın önemini belirtiyor. Bir yerlerde sadece birkaç kişinin, birçok şeyi orantısız bir şekilde etkileyebileceğini örneklerle aktarıyor.
Ahlaki simetrinin evrimini kitapta anlattığı birçok sorunun çözümü için basitçe aktarıyor. Buna göre altın kural, Hammurabi' den bu yana gelişen: başkalarına onların sana davranmasını isteyeceğin şekilde davran, kuralıdır.
Gümüş Kural ( yazara göre daha sağlam olanı) ise : Başkalarına onların sana davranmasını istemeyeceğin şekilde davranma. Yazara göre gümüş kural daha iyidir çünkü kötü olanı iyi olandan daha açık şekilde biliriz. Kolay bir kitap değil. İçerik düzenli bir biçimde yazarın kendisi tarafından gayet iyi açıklanmış. Okurken anlaşılır. Ben burada dikkat çekici kavramlardan(kanaatimce) bazılarına değineceğim.
Kavramlar
Merkezilikten uzaklaşma, yerelliğe ağırlık
(Sistem ne kadar genel ve merkezi olursa o kadar aksar. Ör: Türkiye eğitim sistemi*)
Erdemi başkalarına dayatmak
(En hoşgörüsüz olan erdemi ve ahlakı başkasına dayatır. Azınlık kuralına uyan çıktılar daha istikrarlı ve nettir. Topluluk büyüdükçe ilişkiler de karmaşıklaşır)
Popper- Goedel Paradoksu
Demokrasi düşmanları da demokraside hoşgörülebilir mi? Yazarın cevabı: Hayır. Çünkü Gümüş kural…
Batı demokrasilerinde her fikri önemseme ve hoşgörülü davranma hastalığına, konuşma yasağı isteyenlere de hoşgörülü olunur mu ? diye eleştiride bulunuyor.
Tek Ama Aslan
Safari turuna çıkınca etrafta onlarca farklı türde canlı olmasına rağmen herkesin aslanı beklemesi gibi, devrimler de takıntılı bir azınlık grup için/tarafından başlar. Siyah kuğu olayı burada da geçerli. Haklı olduğuna inanan insanların itirazı ve inadı muhakkak karşılık bulacaktır.
Köpekler Arasındaki Kurtlar
( Risk almadan özgürlük olmaz)
Her zaman uyumlu olmak işe yaramayabilir. Hatta alt sınıfın göreneklerinin gönüllü olarak benimsenmesi bile bazı durumlarda yüksek statü işareti sayılabilir ör: borsacılar arasında bol küfürlü konuşma.
Papa- Ateist
(Papa zehirlendiğinde nereye gider. Doktora mı? Yoksa dua etmek için kiliseye mi?)
Hayati bir durum söz konusu olduğunda bir ateist ve papa aynı tepkileri veriyorsa, inançlı olmak ve olmamak arasındaki fark nedir?
İpucu: Rasyonellik hayatta kalmakla ilgilidir.
Kunduracı Kunduracıyı Kıskanır
Fakirler, görmedikleri zenginleri değil gördükleri orta sınıfı kıskanır. (Yani yazara göre, bir fakire, asla ulaşamayacağı, rekabet edemeyeceği zenginleri kötüleyerek devrim yapamazsınız.) İnsanlar görünebilir ve ulaşabilir olanları ( yani yakınındakileri) kıskanır.
Dikey Sosyalleşme
Burada yazar halkın içine girmeyen bir entelektüel tipinden bahseder. Bu entelektüellerin asla risk almadıklarını sadece teorik düzeyde konuştuklarını ve kendi öngörüleri çıkmadığında halkı eğitimsizlikle ve cahillikle suçladıklarını belirtir.( Trump'ın Amerika'da seçimleri kazanması üzerine). Halkın elini taşın altına koyan insanlar görmeyi istediğini ve bu geleneğin binlerce yıldır devam ettiğini söyler. ( Savaşlarda kralların en önde savaşa katılması gibi) sadece konuşup veya teori üretip halkı ikna etmenin mümkün olmadığından, tıpkı normal insanlar gibi yanlış yapan ve elini taşın altına koyan birilerinin daha avantajlı olduğundan bahseder.
Araştırmacılara Karşı Büyükanne
Yaşlı bir insan tavsiye verdiğinde büyük ihtimalle doğrudur, ancak ne idüğü belirsiz akademik tezler, hayatta başarılı olmak için pek işe yaramaz.
Hem eski gelenekte hem de modern psikolojide olan bazı kesin fikirler vardır. ( okumak isteyenler için Syf:203 )
Bazı Radikal fikirler ;
Dış görünüş olarak kendi mesleğinin klasik şablonuna uymayanlar genelde daha başarılıdır. ( ör:Cerrah gibi görünmeyen cerrahlar)
Kolayca anladığınız ve her şeyi en basit haline indirgeyerek anlatan kişiler büyük ihtimalle zırvalıyordur.Ama sonuca ihtiyacınız varsa karmaşık sunumlara prim vermeyin
Olaylar gerçek, haberler sahtedir.
Risklerin çoğu zarar verildikten sonra ortaya çıkar.
Kitaba dair ufak bir eleştiri: Bazı konularda ufuk açıcı ve radikal olsa da yer yer ( Batı' da çok popüler olduğu üzere ) bilimi ve genel olarak bilimsel bakış açısını kolayca harcayabilmesi, ayrıca , dikkat çekmek için de olabilir kendi üslubu da olabilir ama kelimelerini seçerken ısrarla kaba bir dil kullanmaya çalışması( kitapta sürekli birilerine enayiler, budalalar vs deniyor) bir eleştiri olarak burada dursun.
·
295 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.