"Hayır bu saf bir tembellik, atalet değil. Bu bilinçli bir hareketsizlik ve bilme hali."
Kitabın son sayfasını okuduktan sonra kafamdaki tek düşünce tam olarak buydu. Oblomov ve Gonçarov'la geçen süremde beni esir alan düşünce işte tam olarak buydu.
Oblomov ya da İlya İlyiç, Rus edebiyatının dünya edebiyatına biricik armağanı. Alt metniyle Rus modernleşmesini ve yozlaşmasını bir potada eriten Gonçarov, karakterimiz Oblomov'a bu ikilemi yaşama misyonu yüklüyor. Eski ve yeni düzenin geçiş devresini temsil eden Oblomov, ruhuyla ve eğitimiyle yeni düzene göre yetişmiş, yaşayışı ve deneyimleri ile eskiyi devam ettirmiş ve bu ikilemde yaşamanın bir yolu olarak hareketsizliği ve ataleti hayatının merkezine koymuş birisi.
Oblomov'u bir kahraman olarak düşünürsek, onun tam zıttı yani anti kahramanı olarak Ştols'u görmemezlikten gelemeyiz. Ştols, Oblomov'un tek gerçek dostu ve çocukluk arkadaşıdır. Alman bir baba ve Rus bir annenin tek çocuğu olan Ştols, babasının disiplini ve gerçekçiliği ile annesinin ince zevkleri ile büyümüştür. Ştols idealleri olan ve bunun için çaba sarfeden, etrafının farkında olan bir insan olarak romanda kendisine yer bulur.
Bu zıtlıktaki iki karakterimizle beraber, Olga adındaki karakterimizin hikayeye dahil olmasıyla bir üçgen oluşur. Kitabın gidişatına çok girmek taraftarı olamamakla birlikte, Olga ideal Rusya'yı çağırıştırır. Önce Oblomov'la yaşadığı ilk aşk deneyimi, onda büyük bir uyanışın kapılarını açar. Oblomov'u değiştirmeyi dener ve arzular fakat bir noktada pes eder. Sonrasında Ştols'la olan ilişkisini dostluktan öteye taşıyan Olga, Ştols'un kendisine olan aşkına karşılık verir ve evlenirler.
Gonçarov'un ideal Rusya'sı aynı Olga gibi önce eski ve yeni arasında bocalar ve en sonunda yeni Rusya'da karar kılar fakat kendini yine de tam olarak geçmişten koparamaz.
İşte Gonçarov'un Oblomov kılığına soktuğu Rusya, alabildiğine tembel ve istekli bir hareketsizlik tablosudur. Ştols, geleceğin Rusyası yani ideal olandır. Olga ile hayat bulan bu seçimin ta kendisidir.
Felsefi altyapısı ve daha detaylı bir inceleme için youtu.be/S87gMGKdVq8