Beyaz Köle / Bernardine Evarista
Tarihi tersten okumaya var mısınız? Irkçılık ve sömürgecilikle ilgili kitaplar okuyup “beyaz ırk” kibriyle! vahlanmak yerine bu sefer rollerin değiştiğini düşünelim mi? Evet, o halde sorum gelsin: Hiç düşündünüz mü, ya Afrika Avrupa’yı sömürgeleştirip köleleştirseydi; kölelerin beyaz, efendilerin siyah olduğu bir coğrafyanın bir parçası olsaydınız ne hissederdiniz?
İngiliz bir anneyle Nijeryalı bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelen Evaristo, babasından insanlığın yüzkarası olan kölelik düzeniyle ilgili kim bilir ne acı hikayeler dinlemiştir. Yazar, okura Tom Amca’nın Kulubesi’ni tersten okuma deneyimi sunarken coğrafyada da tezatlık yapar. Bu sefer sömüreleştiren Afrika’yken sömürgeleşen Avrupa’dır. Tom Amca’mız beyaz bir köleyken, acımasız efendisi siyah adamdır.
Çocuk yaşta kaçırılan Doris’in efendi Bwana’nın yanında geçirdiği uzun yılları, işkenceleri, ahlaki çıkmazları ve kölelik düzeninin acımasızlığını çarpıcı bir biçimde okuyoruz eserde. Öyle ki dün bitirdiğim eser rüyama girdi, insanlığın karanlık yüreği karşında çiçeklere, kuşlara olan sevgim daha da arttı. Bu tür günahların işlendiği bir dünyadaki her türlü sessizlikten soğudum açıkçası. O insanların ilahi olarak da bu denli yalnız bırakılmalarını açıklayabilecek mantıklı bir tek neden bile bulamadım.
Eser köle&efendi rollerinin yer değişimiyle başka bir pencere açtı bana; şöyleki; tüm güç dengeleri bir gün böyle ters yüz edilirse ne olur acaba? Günümüzde her ne kadar kölelik düzeni kalkmış olsa da her türlü güç dengesizliği ne yazık kı var belki hep de olacak; ama Eyyy kendini efendi zannedeler! Evaristo’nun kurgusu belki bir gün size de dokunur, ne dersiniz!
2019 Booker Ödülü’ne layık görüldüğü Kız, Kıdın ve Öteki eseri de en yakın okuma planımda. Beyaz Köle unutamayacağım eserler arasında yerini aldı, sizlerin de okumasını çok isterim.
#alıntılarım
Müthişmiş, kinaye ustasıymış, çok yönlü ve kültürlüymiş, inatçıymış, eğitimliymiş, aritmetiği iyiymiş; kimsenin umrunda değildi. Issızlığın ortasında, insan hayatının ucuz olduğu ve ölümün kolayca geldiği bir adada isimsiz kalabalıktan biriydim yalnızca.
Oktay Volkan Alkaya @dogan_kitap
#beyazköle
Beyaz KöleBernardine Evaristo · Doğan Kitap · 202357 okunma