Yazar:
Bernardine Evaristo
Çevirmen:
Ebru Kılıç
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·280 syf.··
Beğendi
·2023 140. kitabı
·3 günde okudu
·Okunma: 07 Haziran 2023 18:58
Beyaz Köle / Bernardine Evarista
Tarihi tersten okumaya var mısınız? Irkçılık ve sömürgecilikle ilgili kitaplar okuyup “beyaz ırk” kibriyle! vahlanmak yerine bu sefer rollerin değiştiğini düşünelim mi? Evet, o halde sorum gelsin: Hiç düşündünüz mü, ya Afrika Avrupa’yı sömürgeleştirip köleleştirseydi; kölelerin beyaz, efendilerin siyah olduğu bir coğrafyanın bir parçası olsaydınız ne hissederdiniz?
İngiliz bir anneyle Nijeryalı bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelen Evaristo, babasından insanlığın yüzkarası olan kölelik düzeniyle ilgili kim bilir ne acı hikayeler dinlemiştir. Yazar, okura Tom Amca’nın Kulubesi’ni tersten okuma deneyimi sunarken coğrafyada da tezatlık yapar. Bu sefer sömüreleştiren Afrika’yken sömürgeleşen Avrupa’dır. Tom Amca’mız beyaz bir köleyken, acımasız efendisi siyah adamdır.
Çocuk yaşta kaçırılan Doris’in efendi Bwana’nın yanında geçirdiği uzun yılları, işkenceleri, ahlaki çıkmazları ve kölelik düzeninin acımasızlığını çarpıcı bir biçimde okuyoruz eserde. Öyle ki dün bitirdiğim eser rüyama girdi, insanlığın karanlık yüreği karşında çiçeklere, kuşlara olan sevgim daha da arttı. Bu tür günahların işlendiği bir dünyadaki her türlü sessizlikten soğudum açıkçası. O insanların ilahi olarak da bu denli yalnız bırakılmalarını açıklayabilecek mantıklı bir tek neden bile bulamadım.
Eser köle&efendi rollerinin yer değişimiyle başka bir pencere açtı bana; şöyleki; tüm güç dengeleri bir gün böyle ters yüz edilirse ne olur acaba? Günümüzde her ne kadar kölelik düzeni kalkmış olsa da her türlü güç dengesizliği ne yazık kı var belki hep de olacak; ama Eyyy kendini efendi zannedeler! Evaristo’nun kurgusu belki bir gün size de dokunur, ne dersiniz!
2019 Booker Ödülü’ne layık görüldüğü Kız, Kıdın ve Öteki eseri de en yakın okuma planımda. Beyaz Köle
Beyaz Köle, tarihe alternatif bir senaryo yazan, olayları ters çevirerek anlatan ve anlatırken de insanın tüm hücrelerine nüfuz eden muazzam bir yapıt. Kitabı çok etkilenerek elim kalbimde, nefesimi tutarak okudum. Tarihin çarkı tersten çevrilmiş ve kölelik sistemi renk değiştirmiş. Siyahlar beyazları köle yapmış ve Gri Kıta(Avrupa)'dan köle devşirir olmuş. 11 yaşında Doris' in ailesinden kopartılarak köleleşmesini ve kaçmaya çalışma hikayesini okurken aynı zamanda köleliğe lanet okuyoruz. Tüm işleyişi altüst eden eserde insanın insana yapabileceği her türlü eziyeti kanımız donarak okuyoruz. Sömürge bir Afrika'yı zihnimizde canlandırmak için çaba sarf etmeye gerek olmaz ama köleleşmiş bir Avrupa'yı,köle beyazları hayal ederken beynimi zorlamanın utancını yaşadım okurken. Eserde unutulmaz karakterlerle tanıştım. Hem Doris'in anılarında geçmişine tanık oldum hem de bir köle olarak uzun yıllar boyu yaşadıklarını, çektiklerini,direnmesini, özgürlük uğruna ödediği bedelleri görüp direngen,azimli ve zeki karakterine hayran kaldım. Eserin anlatımı ve dili şahane. Büyük kısmını Doris'in ağzından okuyoruz. Bazı satırları onun sahibinin gözünden görerek okuyoruz ki onun anlattığı sayfalar da çok etkileyiciydi. Ayrıca Negroid, Mongoloid, Kafkasoid halklarını anlattığı satırlardaki ironiye bayıldım, üslup çok özgün. Eserde özellikle Tom Amca, Karanlığın Yüreği gibi eserlere ve kişilere göndermeler bolca yapılmış. Kaçış hikayesi olarak Yeraltı Demiryolu'nu çağrıştıran eserden Afrika tarihi ve kültürüne dair birçok şey öğrendim, dipnotlar hem göndermeleri anlamak hem bilgilendirme açısından çok işlevli idi. Köleliğe alışılmışın dışında bir bakış sunan kitabı çok beğendim,elimden bırakamadan okudum. Doris ve diğerlerinin hikayesi yüreğime işledi, bir kez daha bu barbar medeniyetten
Tarihe tersten bakmayı hiç denediniz mi? Mesela sen, beyaz arkadaşım ırkçılık ve bu ırkçılığın sonuçları üzerine kitaplar okurken hep siyahileri düşündün değil mi? Şimdi soruyorum.
“Ya Afrika, Avrupa’yı sömürgeleştirip beyazları kendisine köle yapsaydı?”
İngiliz bir anne ile Nijeryalı bir babanın kızı olarak 1959’da Londra’da doğan Bernardine Evaristo yazdıklarıyla yıllardır beynime kazınmış olanı ters düz ediyor. Siyah efendinin önünde eğilen, türlü işkencelere maruz kalan beyazları düşünmek çok farklı; tepeden bir bakış atıp üzülmüyorsun bu kez çünkü o işkenceleri yaşayan bizzat sensin, sen farkında olmasan da içten içe hissettiğin beyaz ırka ait olmanın hazzı her sayfada yanıp küle dönüşüyor.
Evaristo bildiğimiz tarihi tersine çevirmesinin yanı sıra coğrafyaya da el atıyor. Birleşik Krallık yerini Birleşik Büyük Ambossa Krallığı’na bırakırken, Avrupa ve Afrika yer değiştiriyor. Ekvator çizgisi de Afrika ile birlikte kaydığı için başta bu harita değişikliğine ne gerek vardı diye sorguluyorsunuz ama sonra bunun altında yazarın hiciv dolu yapısının yattığını görüyorsunuz. Hikâye on yaşlarındaki beyaz kız Doris’in köle tüccarları tarafından kaçırılıp zorlu bir deniz yolculuğunu aştıktan sonra Ambrossia Krallığı’nda geçen ve yıllarca süren esaretini anlatıyor. Anlatıcı Doris’in gözünden okuduğumuz kurguyu ikinci bölümde Efendi Bwana kesiyor. Bize siyah ve beyazların farklarını bilimsel olarak açıklamaktan(!) geri durmayan Bwana kendince haklılığını ve adil bir efendi olduğunu ortaya koyuyor. Harriet Beecher Stowe’ın Tom Amca’nın Kulübesi’ne selam yollayan yazar köleliğin acımasızlığı, ahlaki ve dini açıdan yanlışlığı, insan onuruna aykırılığı konusunda muazzam bir esere imza atmış.
Mutlaka okuyun
75 doğumlu bir jenerasyon bireyi olarak hafızamda derin izler bırakmış olan #kökler dizisini, köle plantasyonlarında yaşanan vahşeti, insanlık utancını ve #KuntaKinte’yi unutmam mümkün değil.
İngiliz ve Nijerya asıllı Bernardine Evaristo, “köle ticaretinin dehşetini” zekice kurguladığı ve satirik bir dille anlatıladığı romanında efendi-köle ilişkisine dair klişe görüşleri tersine çevirmiş.
Siyahın beyaza, beyazın siyaha dönüştüğü bu distopyada tüm hikaye, alternatif bir dünyanın temeli üzerine inşa edilmiş.
Evaristo bize düşündürücü bir hipotez sunuyor: “Afrikalıları efendiler ve Avrupalıları köleleri olarak hayal edin".
Yazar bu alternatif dünyanın haritasını çizerek romanın en başından hikayeyi somutlaşıyor.
Evaristo'nun çok etkilendiğim ironisi ve şiirsel hicvi yüzyıllarca devam etmiş bir insanlık ayıbına “Ya her şeyin tam tersi olsaydı?” noktasından bakıyor.
Yazar şüphesiz empati yapmamızı istemiş.
Ancak alternatif istatistikte -konunun bilirkişilerinin affına mağruren- sıfır hipotezi, ölçülen iki olgunun arasında bir fark olmadığını kabul eden genel bir önermedir.
Hasılı, “yanlış önerme” her türlü yanlıştır.
“Kız, Kadın, Öteki” adlı kitabıyla 2019’da Booker Ödülü’ne layık görülen Evarist’nun sadece tarihi değil, Tom Amca’nın Kulübesi, Kökler gibi, bütün dünyanın bildiği romanları da tersine çevirdiği bu romana kitaplıklarınızda yer açın derim. 
Beyaz Köle
Beyaz KöleTepetaklak olursak!!Edebiyat
Hayal dünyamızı zorlayacak bir eserle geldim. Alışılmış düzenin tepetaklak olduğu bambaşka bir dünya hayal edin. Öyle ki "Siyahi"ler efendi "beyaz"lar köle olsun (aslında olmayacak iş değil sonuçta para kimdeyse güç ondadır!!). Kısacası "güçlü bir Afrika köleleşmiş bir Avrupa!?"
Bu düzenin 3 bölümde anlatıldığı eser ilk başta çok uç gelmesine rağmen okudukça sanki o dünyanın içindeymişim hissi uyandırdı bende .
Küçük yaşta İngiltere'de evinin bahçesinden kaçırılıp Afrika'ya getirilen İngiliz köle Dorris ile Afrikalı efendisi Bwanya ' nın yaşadıklarını kendi ağızlarından okuyacağınız bu ezberleri bozan eser içinizde empati duygusunu da uyandıracak!!
Keyifle okuduğum bu sıradışı eseri şiddetle tavsiye ederim.
Not : Booker ödüllü yazarın 
Kız, Kadın, Öteki eserini de en yakın zamanda okuyacağım.
@dogan_kitap #beyazköle #thebookerprize #dünyaedebiyatı #blonderoots #roman #thebookerprize2019 
Oktay Volkan Alkaya
Kız, Kadın, Öteki eserini de en yakın zamanda okuyacağım.
@dogan_kitap #beyazköle #thebookerprize #dünyaedebiyatı #blonderoots #roman #thebookerprize2019 Oktay Volkan Alkaya
Bernardine Evaristo “Girl, Woman, Other” adlı romanı ile 2019 yılında Margaret Atwood ile birlikte Booker Ödülü’nü kazandı/paylaştı ve bu ödül Evaristo’yu Booker’ı kazanan ilk Siyahi kadın yaptı. Bu girişten sonra gelelim yazarın diğer kitabına: Beyaz Köle.
2008 yılında yayımlanan ve iki yüz seksen sayfadan oluşan “Beyaz Köle (Blonde Roots)” kitabının konusu okura alternatif tarih kurgusu sunuyor. Afrikalıların efendi, Avrupalıların köle olduğunu düşünelim. Başka bir deyişle kölelerin beyaz, efendilerin siyah olduğunu hayal edelim. Nasıl olurdu tarih? İşte bu sorudan yola çıkarak kitabı beyaz köle Doris üzerinden kaleme almış yazar.
Ana karakter Doris, İngiltere’den kaçırılan ve Afrika’da köleleştirilen genç bir kız. Roman boyunca, Doris’in kölelik deneyimleri ve bunun getirdiği olumsuz etkileriyle yüzleşiyor okuyucu. Onun hikâyesi, köleleştirilmiş bir insanın yaşadığı acıları ve zorlukları çok çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Evaristo, bu alternatif tarih aracılığıyla, kölelik ve ırkçılığın toplumları nasıl şekillendirdiğini, insanların kimliklerini nasıl etkilediğini ve güç ilişkilerinin nasıl işlediğini hatırlatıyor. Okurlara, tarihsel perspektiflerini sorgulama ve insanlığın karmaşık doğasını daha derinlemesine anlama fırsatı sunuyor.
Yazarı araştırırken Londra’da başka bir yazar ile söyleşisi olduğunu gördüm. Bilet aldım ve etkinliğe katıldım. Kitabı imzalattım ama yaklaşımı bana hiç iyi hissettirmedi. Umursamaz ve bitsede gitsem haliyle imzaladı :) Bu da diğer kitaplarını okuma isteğimi azalttı doğrusu.
Not: Kitabı okurken aklıma mini dizi “Roots” geldi. İzlemediyseniz onu da naçizane öneririm.
.
Puan vermedi·280 syf.·
2025 524. kitabı
Mende Nazer'in özyaşamöyküsü üzerinden Sudan'da 21. yüzyılda hala devam eden köleliği, etnik gerilimi, kadın sünneti gibi ilkel gelenekleri gözler önüne seriyor.
Çocuk yaşta kaçırılarak köle tüccarları tarafından satılan bir kadının yaşam mücadelesini okurken onun ızdırabına eşlik eden pek çok insanın da yaşamı mercek altına alınıyor #roman boyunca.
İnsanın tüylerini ürperten tutsaklık ve vahşet yazarın kullandığı şiirsel dille , okuru farklı bir dünyaya sürüklüyor
."Kadınların alanlarda sıkça attıkları “Dünya yerinden oynar, kadınlar özgür olsa,” bir slogandan öte, serzeniştir. Dünya hangi durumda yerinden oynar? Bir anlığına tüm normlar yıkılsa, dünya yerinden oynasa, güç dengeleri yer değişse nasıl olur acaba? Zalimler ile mağdurlar, ezenler ile ezilenler, patronlar ile işçiler…kısacası soluk alamayanlar ile yaşamı dar edenler yer değişse… Sosyal yaşamda, siyasi, politik platformlarda kadınlar söz sahibi olsa, cinsiyete dayanan iş bölümü kalksa. İşçiler üretim araçlarında, yönetim organlarında yetkin olsa, patronlar çalışmak için makine başına geçse. Sarayların kapıları evsizlere açılsa, açlar doysa; dünya yerinden oynasa, bir daha da eski haline hiç dönmese…"
Evaristo bütün kibirli muktedirleri tedirgin edecek soruyu soruyor: Ya Afrika, Avrupa’yı sömürgeleştirip köleleştirseydi? Beyaz Köle
Beyaz Köle
Elimde sürünen kitaplar grubuna bir yenisi daha eklendi. Film endüstrisinde de dikkatimi çeken şahane fikirlerin ışığı üstünkörü kurgularla nasıl söndürülür başlığı altına eklenecek bir eser olmuş. Beyazların köle olduğu bir distopya kurup bunu hiçbir detayla desteklememiş yazar. Sadece siyahilerin sömürüldüğü karanlık yıllardaki bir hikayeyi alıp kahramanların cilt rengini değiştirmek bana biraz basit geldi. Hikaye fena ilerlemiyor , çok yapış yapış drama yüklemeden ana karakterin anlatımıyla ilerlemesini sevdim ancak bazı bölümler arası ciddi kopukluklar var. Siyahiler köke ticareti yapsaydı ne olurdu fikri hiç geliştirilmemiş ilk 20-30 sayfadan sonra elimde süründü biraz da bu yüzden.
Yeraltı Demiryolu’ nu okuyan bir okur olarak kitabın başlarında bu konunun geçmesi beni heyecanlandırsa da istediğim gibi ilerlememesi bana hayal kırıklığı yaşatsa da sonunu bence olabilecek en iyi şekilde bağlayarak bitirmiş yazar.
"Hayatlarımızda akla yatkın bir şey yok ki . "
.
Booker ödüllü yazar #bernardineevaristo nun #dogankitap tarafından #ebrukilic çevirisi ile yayımlanan kitabı #beyazkole yi büyük bir merakla okudum . Ve de itiraf etmeliyim ki üzerinde gerilim yazan çoğu kitaptan daha fazla gerilim unsuru barındırıyor.
Kölelerin hep siyahi olduğunu düşünüyorsanız bu kitaptaki kölelerin beyaz olduğunu okurken önemli olanın elbette ten rengi değil düşünce sistemi olduğuna bir kez daha kanaat getiriyorsunuz.
Çocuk yaşta kaçırılarak köle tüccarları tarafından satılan bir kadının yaşam mücadelesini okurken onun ızdırabına eşlik eden pek çok insanın da yaşamı mercek altına alınıyor #roman boyunca. İnsanın tüylerini ürperten tutsaklık ve vahşet yazarın kullandığı şiirsel dille , okuru farklı bir dünyaya sürüklüyor.
Kitabın arka kapağında da yazdığı üzere #Afrika ve #Avrupa 'nın yer değiştirdiğini düşünerek hicvedilmiş satırlar.
Kitabın iki anlatıcısı mevcut. Biri çocuk yaşta kaçırılan beyaz kadın diğeri ise onu kaçırarak ticaretini yapan siyah tüccar.
Güç odağının kıtalar arası yer değiştirdiği kitabı okumanızı öneririm zira Doris'in yaşamı beni çok sarstı ...
afrikalilar, avrupalilari kolelestirse nasil olurdu sorusunun cevabi olmus bir kitap. kolelik bana gore her turlu boktan olurdu ama degisik bir roman olmus, okunabilir mi evet? oyle ayilip bayilmalik bir durum yok ama.
Yazar Hakkında
Bernardine EvaristoYazar · 3 kitap
Bernardine Anne Mobolaji Evaristo, MBE, FRSL, FRSA, FEA, sekiz kurgu eserin İngiliz yazarıdır. En son romanı Kız, Kadın, Öteki, 2019'da Booker Ödülü'nü kazandı, ilk siyah kadın ve onu kazanan ilk siyah İngiliz oldu. 2020'de İngiliz Kitap Ödülleri: Yılın Kurgu Kitabı ve Yılın Yazarı ile Indie Kitap Kurgu Ödülü'nü .
