"Esir Şehir" üçlemesinin bu ikinci kitabını ilk kitabı okumamın üstünden hayli zaman geçtikten sonra okudum. İşgal yılları İstanbul'unu ve Anadolu mücadelesini anlatan romanlara her zaman zaafım olmuştur. Kemal Tahir de çok usta bir romancı olduğundan bu üçlemeyle dönemin hakkını veriyor.
Romanda mahkumlar arasında "Millici Abi" olarak anılan Kuvayı Milliye destekçisi Kamil Bey'in bir mahkum olarak geçirdiği süreç ele alınıyor. Bir paşanın oğlu olan Kamil Bey'in halk tabakasından insanlarla hapishane şartlarında yaşamaya başlaması neredeyse romanın ilk bölümün temel konusu. Kendisi de uzun yıllar hapishanede yatmış olan Kemal Tahir buradaki mahkumları ve hapishane şartlarını kusursuz anlatıyor. Her türlü ahlaksızlığa, suça bulaşmış, çıkarcı, açgözlü, cahil insanlarla beraber dürüst, vatansever ve fedakar insanlar roman kadrosunu oluşturuyor. Romanın ikinci bölümü Kamil Bey'in eski İttihatçıların koğuşuna geçtiği, siyasi konuların ve Milli Mücadele'nin üzerinde daha fazla durulduğu bir bölüm. Ben ikinci bölümü okumaktan daha çok tat aldım.
Geldikleri sınıf ne olursa olsun romanda insanlar için en ayırıcı nokta vatanseverlik duygusu. Anlatıcı biraz da Kamil Bey'in gözünden bu sınıflandırmayı çok net yapıyor. Öyle ki aile geçmişi, yurt dışındaki yaşamı, eğitimi düşünüldüğünde bir aristokrat olan Kamil Bey'le halkın içinden gelmiş, eğitimsiz Fatma Hanım aynı noktada birleşebiliyor. Diğer yanda da Kamil Bey'in kendi güvenliğinden başka bir şey düşünmeyen, Fransızların düzenlediği balolarda vakit geçiren eşi ve onun işgalcilerle iş birliği yapmış ailesi var. Dolayısıyla yazar bu kadın ve erkek kahramanlar üzerinden bazılarını idealize edip benimsemenizi, bazılarına da acımanızı ve bu gruptan tiksinmenizi sağlıyor.
"İhsan Bey'le Nedime Hanım çocuğun adını ne koymuşlar, bilin bakalım! Ne koyacaklar? Kemal koymuşlar. şimdilerde kimin oğlu olursa adını Kemal koyuyor. Hürriyet'in ilanında da Kemal'den geçilmiyordu. O zamanın Kemalleri Namık Kemal'diler, şimdikinin Kemalleri Mustafa Kemal."
"Kötülük bizde... Bunları böylece yüzüstü bırakan biz Osmanlı aydınlarında..."
"Memleketin çeşitli çevrelerinden çeşitli insanları tanımak ne büyük bir kazanç olur. 'Halk' deyip geçiyoruz. Halk dediğimiz şey sanki bir kalıptan çıkıyormuş gibi... Halkları meydana getiren kişilerin ruhlarındaki ayrıntıları tanımak lazım. Bu da ancak halkın çeşitli grupları içinde yaşamakla elde edilebilir."
·
70 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.