·68 syf.··Beğendi
···Okunma: 23 Temmuz 2023 09:53 Merhaba arkadaşlar. İyi pazarlar. Ahmet Mithat Efendi ile alakalı olabildiğince geniş, uzun ve tüm kitapları hakkında genel bir inceleme de bulunacak bu yazımızda. Evvela bunu söyleyerek başlamak istedim. Şimdi birkaç kitabını okuyacak belirli bir sırayla gideceğiz ama birkaç yıl sonra bir okur, yazarın kitaplarını merak edip geldiğinde sadece incelemeyle değil aynı zamanda Ahmet Mithat Efendi ile ilgili bir şeyler öğrensin, bizim de araştırmalarımız birkaç günle kalmasın uzun yıllara yayılsın diye çabalıyoruz. Yazarlarımız arasında daha fazla eseri olan birisi yok ve bu kadar çok kitap yazıp daha pek çok kitabı değil basılmak, günümüz Türkçesine bile çevrilmemiş birinin eserleri üzerine çalışma yapmak da haliyle epey zor oldu takdir edersiniz. 2022 yılı Kasım ayından beridir bir yandan bu projemle uğraşıp bir yandan da günlük hayatıma odaklanmaya çabaladığım için de burada ekleyeceğim genel bilgileri diğer incelemelerde de paylaşacağım. Paragraf düzeni ise sadece okunan kitabın anlatıldığı bölüm büyük harflerle kitabın adı iki kere yazılmak şeklinde olup, aradaki boşluğa yapılan kitap incelemesini içerecek, kalan kısımlar genel bilgi üzerine olacaktır.
ŞEYTANKAYA TILSIMI
Eyyyy TDK, sen nerdesin ya! Tanıdık geldi mi? Gelmiştir. Evet arkadaşlar bu günümüz diline çevrilmiş, sadeleştirilmek yerine açıklamalarla güzelce bizlere aktarılan bu hikaye, bilinmeyen kelimelerin çevirisinde TDK baz alınarak oluşturulmuş. Hani şu Ahmet Mithat kitaplarını çeviri dahi yapmaya tenezzül etmeyen TDK. Aslında bir düşmanlığım yok ama diğer yayınlar bu kadar emek verirken TDK gibi kurumun kelimeleri anlaşılır yapmak yerine olduğu gibi not bile eklemeden yayımlaması aslında bu eleştirilerin onlara yol göstermek amaçlı yapıldığını göstermek adına yenilediğim sözlerden ibaret. Bir sonraki kitap yine TDK’dan olacak ve sonra Ahmet Mithat okumaya uzun zaman ara vereceğiz TDK özelinde. Bu yüzden çabalıyorum, çabaladım ve uzun zamandır anlatıyorum. Durumlar ortada.
İlginç bir eleştiri kitabı olmasının yanı sıra toplamda yalnızca 5 karakterden (Pedro, Angelino, Sastıma, Viskonti Karolo, Maria de Karavana) oluşan kısa bir kitap olması da okunabilirlik açısından çok önemlidir. Aynı zamanda dini ve batıl inançlar vardır. Nasıl ki bizde ağaçlara çaput bağlamak, Allah’a dua etmek yerine çoğu içi boş sahte mezar görünümlü yerlere paralar saçıp medet ummak kısaca APTALLIK ise Ahmet Mithat da Batı özelinde bunun yani onların dini ve batıl inançlarını eleştiriyor. Doğru da yapıyor. Çünkü bunun bize özel olmadığı dünyanın her yerinde olan bir durum olduğunu göstermek istiyor.
Falcı bir kadın, Şeytankaya Tılsımı denilen bir yerde çok fazla altın olduğunu söylüyor. Buna inanan aptallardan, aptalca bir isteğini de söylüyor. Güzel ve bakire bir kızın hayattayken kalbini çıkarıp yemek gerektiğini söylüyor. Pedro isimli kişi de bu durumda Angelino’yu kaçırıyor ama onu öldürmüyor. Daha doğrusu öldürmeye kıyamıyor. Tabi yazar arada mesajını vermeyi de ihmal etmiyor. Sanırım olumlu olarak çok duygusal bir zamanıydı ki karşılıklı seven iki kalbin birleşmesinin dünyanın bütün hazinelerinden daha değerli olduğunu söylüyor. Haklılık payı da yok değil tabi. Boşuna demiyor “Sen ne kadar güzel olduğunu göremiyorsan da benim gördüğüm yerden görsen, kendi kendine aşık olurdun” diye. Büyük ihtimalle yazarın bir gönül macerası olmuş olabilir. Bilmemiz mümkün değil ve tabii sormamız da. Tek isteğim dönemindeki diğer yazarlar gibi hangi eseri yahut hikayeyi alıp eleştirdiğini belirtmesiydi ama belirtmemiş o da.
ŞEYTANKAYA TILSIMI
Kitap incelemesi ardından devam ediyoruz. Evvela Ahmet Mithat Efendinin eserlerine ve neleri okuduk neleri okumadık bunları ayırdığımıza yönelik açıklamaları yapacağız. Bulabildiğimiz kitapları ve bunların neler olduğunu anlatacak, bulduklarımız üzerinden sıralı bir liste yaparak ilerlemeye çalışacağız. Aynı zamanda bu birkaç günlük - haftalık proje de değil. Yaklaşık 3 ila 5 yıl arasında düşündüğüm zaman dilimini kapsayarak son bulacak bir proje olacaktır. Hatta bu süreçte ve sonrasında bizlere yardımı dokunacak her türlü bilgiye de açık olduğumuzu belirtmek isterim.
Araştırma sürecinde bulduğumuz eserler neler oldu? Neleri sıraladık? Şöyle bir isim sırası şeklinde ilerlemenin en doğrusu olduğu kanısındayım ve burada büyük emek harcadığımı belirtmek isterim:
Acaib-i Alem
Ahmed Metin ve Şirzat
Alayın Kraliçesi - Alayın Kraliçesine Zeyl
Aleksandr Stradella
Altın Aşıkları
Amiral Bing
Arnavutlar Solyotlar
Avrupa’da Bir Cevelan
Ben Neyim?
Beşair
Beşir Fuad
Bir Acibe-i Saydiyye
Cellad
Cinli Han
Çengi
Çerkez Özdenler
Çingene
Çocuk Melekat-ı Uzviye ve Ruhiyesi
Dolaptan Temaşa
Durub-u Emsal-i Osmaniyye Hikamiyyatının Ahkamını Tasvir
Dünyaya İkinci Geliş yahut İstanbul’da Neler Olmuş
Dürdane Hanım
Demir Bey yahut İnkişaf-ı Esrar
Eski Mektublar
Esrar-ı Cinayat
Eyvah
Felatun Bey ile Rakım Efendi
Fenni Bir Roman yahut Amerika Doktorları
Gönüllü
Gürcü Kızı yahut İntikam
Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar
Hayal ve Hakikat
Haydut Montari
Hayret
Henüz On Yedi Yaşında
Hilal-i Ahmer Cemiyet-i İnsaniyesinin Tarihi
Hikmet-i Peder
Hüseyin Fellah
İstibşar
Jön Türkler
Karı Koca Masalı
Karnaval
Kıssadan Hisse
Letaif-i Rivayat (İçerisinde 21 öykü vardır. Bazı öyküler farklı kitaplarda farklı isimlerle yayımlanmış olabileceğinden buna da değineceğiz ve o öyküleri de ekleyeceğim)
Suni’fi Zan
Gençlik
Esaret
Teehhül
Felsefe-i Zenan
Gönül
Mihnetkeşan
Firkat
Ölüm Allah’ın Emri
Bir Gerçek Hikaye
Bir Fitnekar
Nasib
Çifte İntikam
Para
Kısmetinde Olanın Kaşığında Çıkar
Diplomalı Kız
Dolabdan Temaşa
İki Hudutkar
Emanetçi Sıdkı
Cankurtaranlar
Ana Kız
Menfa
Mesail-i Muğlaka
Müdafa’a
Müşahedat
Nedamet mi – Heyhat
Niza’ı İlm-ü Din
Pariste Bir Türk
Rikalda yahut Amerika’da Vahşet Alemi
Seyyadane Bir Cevelan
Süleyman Musli
Şeytankaya Tılsımı
Şopenhavr’ın Hikmet-i Cedidesi
Taaffüf
Üss-i İnkılab ve Zübdetül Hakayık
Vah
Volter
Volter Yirmi Yaşında
Yeniçeriler
Yeryüzünde Bir Melek
Görüldüğü üzere bizim bulabildiklerimiz Ahmet Mithat kitaplığında yalnızca %15 civarında. Daha bunun yayımlanmayan, çeviri bekleyen, illa ki kaybolan veya yazar tarafından yazılıp da ona ait olduğu imzası olmadığı için anlaşılmayan gibi pek çok çeşidi var. Elimizden geleni de yapacağız bu konuda.
Şimdilik araştırdıklarımız ve bulduklarımız bu kadar. Birkaç yıl sonra yeniden bu çalışmalara döndüğümüzde hem yeniden araştırmamıza gerek kalmayacak hem de –umudum bu yönde- yeni bilgilerle harmanlamaya çalışacak ve eldeki Ahmet Mithat eserlerini güncellemeye çabalayacağız. Bu konuda kütüphaneci ve moderatör arkadaşlardan da ricam, bilmediği kitaplara lütfen dokunmasınlar. Bilhassa isimleri farklı diye kafalarına göre ayırma yapmasınlar bazı eserlere. ‘Geçmiş’ kısmından özellikle emek verip düzenlediğim eserlerde bunu rica ediyorum. Hayatımın 4’te 1’ini bu işe adadığım için bu şekilde konuşup hepinizden rica ediyorum.
Hepimize iyi okumalar, mutlu günler dilerim..