İNCE MEMED I
Yaşar Kemal’den okuduğum hatta okumakta olduğum ilk eser İnce Memed. Sadece romanın dört cildinden ilkinin ilk çeyreğini okumuş olmama rağmen Yaşar Kemal’in kalemine inanılmaz bir biçimde saygı duymaya başladım. Bugüne kadar nasıl okumadım diyerek de kendime kızdım açıkçası. Ki elimde bir kitabı olmasına rağmen…
Kitabın beni kendine çekmesi ve açıkçası benim ailemin Antalya’ya gelmeden önce hayatlarını sürdürdükleri yerlerde geçiyor oluşu; söylemlerin, tavırların, insanların bana çocukken anlatılan olaylara ve hikayelere aşırı benzer oluşu Yaşar Kemal’i araştırmama sebep oldu. Hatta aileme o bölgelerde yüklenen “Alo” lakabının bile yine o yörelerde Eşkıya Alo şeklinde kullanıldığını yani Alo’nun bir isimden türetildiğini Yaşar Kemal’i araştırırken öğrendim.
Kitabın hemen başında henüz roman başlamadan tüm bir sayfayı dolduran,
Duvarın dibinde remim aldılar
Ak kâğıt üstünde tanıyın beni.
İfadeleri de açıkçası yazarın mottosunu ortaya koyuyor.
Hikâye İnce Memed’in daha on on bir yaşlarında Abdi Ağa’nın zulmünden kaçmasıyla başlıyor. Tabii bu yaşlarda bir çocuğun ne kadar uzağa kaçabileceği ortada, birkaç tepelik uzaklıktaki bir köye Süleyman’ın yanına sığınıyor. Bu arada zaten dul kalmış olan annesi Döne de bir de evlat ateşiyle yanmaya başlıyor. Çok geçmeden İnce Memed’i köylünün biri buluyor ve ağa da onu zorla tekrar köye getiriyor. Ağa’nın çok zoruna giden bu olay sonrası zalim ağa Döne’ye ve oğlu Memed’e iyiden iyiye gün göstermemeye başlıyor.
Derken Memed zorluklarla büyüyor yaşı on sekiz oluyor. Memed iyi bir avcı, silahşor haline geliyor zamanla yaşı büyüdüğünden de eski günlere nazaran daha iyi yaşasalar da hala perişanlar. Memed küçüklüğünden beri kafasına kasabaya gitmeyi orayı görmeyi koyuyor. Yaşı da büyüdüğünden arkadaşıyla kasabaya gitme kararı alıyorlar. Orada Memed gerçek dünyayı görüyor Ağa’nın da insan olduğunu ve zulmettiğini anlıyor. Anlasa da ne gelir elden çaresizlik var sonuçta.
Büyüyen Memed gönlünü Hatçe diye bir kıza kaptırır, kızında gölü vardır ama gel gör ki kızı Ağa’nın yeğeni istemektedir. Ve ağa kızı yeğeniyle nişanlandırır. Memed kızı kaçırmayı kafasına koyar ve dediğini yapar. Kızı kaçırır, kitabın deyimiyle, kız kadında olmuştur artık. Tabii Ağa bunu duyunca delirir, Döne’nin evine gider. Resmen işkence eder kadına, kadın sus pus ne yapsın. Ağa sonunda iz sürücü Topal Ali’yi bulur ve Memed’i bulmasını söyler. Topal Ali tam yola koyulacakken zamanında Memed köyden kaçtığında onu görüp köye haber veren adam Ali’yi durdurmaya çalışır.
En garibime giden yer ise Hatçeyle Memed’in kaçmasına aslında Hatçe’nin annesi ve babası da dahil bütün köylülerin sevinmeleri ama işin içinde Ağa’nın yeğeni olduğu ve onun zulmünden korkulduğu için bunun yas tutarak karşılanmasıdır. Ağa’nın zulmü şu cümlelerde açıkça ortadadır.
” Bak sana deyim Süleyman Emmi, babam öleli var ya, elimizde ne var ne yok almış Abdi Ağa. Anam bir laf söyle döve döve öldürür. Beni de tutar kolumdan yere çakar. Beni birinde iki gün ağaca bağladı. Bıraktı gitti yazının ortasında. Yaa, orada, ağaca iki gün sarılı kaldım da anam geldi açtı. Anam olmasaydı kurtlar parçalardı beni orada.”
S Yaşar Kemal aygılarımla..
İnce Memed 1Yaşar Kemal · Yapı Kredi Yayınları · 202374,4bin okunma