Jules Verne Doktor Ox'un Deneyi, Flandre'de yer alan(Bugünkü Belçika), Quiquendone isimli hayali bir kasabada geçmektedir. Bu kasaba kelimenin tam anlamıyla öylesine sıkıcıdır ki, hemşerilerinin nabızları elli civarında seyreder. Ne bir trafik kavgası, ne bir küfretme, ne bir yumruk... Hiçbir ekstrem olay olmamaktadır. Yüzyıllardır bir köpeğin birini ısırdığı bile olmamıştır. Kötü bir olay olmadığı için mahkemelik bir iş de yoktur. Polisler sokaklarda laf olsun diye gezerler. Eee tabi rehavet felaketi getirir diye boşuna dememişler. Bu kasabanın halkı o kadar da tembeldir ki, bir kilise inşaatı ancak beş yüz yılda tamamlanmıştır. Belediye başkanı ve yardımcısı karar almaktan aşırı derecede acizlerdir ve bununla gurur duyarlar. Çıkan bir yangın haftalardır devam etmekte, sel suları altında kalan bir mahalle için hiçbir şey yapılmamaktadır. Zaten bu kasabada politika diye bir şey de yoktur. Vatandaş yönetime katılmadığından belediye başkanlığı veraset yoluyla ilerler.
Bu arada kısa bir süre önce kasabaya gelen Doktor Ox, kasabanın bu sakinliğini bozmak için bir plan yapmaktadır. Doktor Ox, kasabanın sokak aydınlatması projesini üstlenmiştir ama bu planı için bir bahanedir. Ox kendi hipotezini bu kasabanın insanı üzerinde deneyimlemek istemektedir. Ona göre erdem, cesaret, yetenek, zeka ve hayal gücü gibi şeylerin hepsi yalnızca bir molekül problemidir. Aydınlatma sırasında verdiği okshidrik gazı ile kasaba insanı agresifleştirmeyi başarır. Quiquendone, artık anarşinin hüküm sürdüğü, kimsenin anlaşamadığı bir kasabadır. Hatta olaylar başka bir kasabaya saçma sapan bir sebepten dolayı savaş ilan etmeye kadar gidecektir.
Devamını size bırakayım ve kendi eleştirime geçeyim. Öncelikle kitabın konusu son derece ilgi çekici. Bence, Jules Verne bu kitabında birbirine zıt çeşitli kesimlere güzel bir hiciv örneği sergiliyor. Gelenekçi, uyuşuk ve kaderci toplumu eleştirdiği gibi; 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Batı'da son derece geniş bir taraftar kitlesi edinen, pozitivist ve materyalist felsefeyi de eleştiriyor. Ayrıca bu kitabı ile bilimin kötü niyetli insanların elinde bir silah olabileceğini anlatır.
Jules Verne bu kitabında okuyucuya samimi bir anlatım sunuyor. Kitapta bazı bölümler gereksiz yere uzatılmış. Bu bana biraz daral getirdi. Ancak yine de tavsiye ederim. Keyifli okumalar. Doktor Ox'un Deneyi