Tokat Alevileri
İslam Peygamberi Hz Muhammed'in kızı
Hz.Fatıma ile damadı Hz.Ali ve onların soyundan gelenlere duyulan muhabbet merkezli bir inanç olarak tanımlanan Alevîlik,
üzerinde en çok konuşulan konulardan biri olmasına ve hakkında çok şey yazılmasına rağmen, henüz tüm yönleriyle tam bir açıklığa kavuşturulamamıştır. Çünkü bu konuyla ilgili
çalışmaların çoğu, siyasi ve ideolojik amaçlarla meydana getirilmiş, bilimsellikten uzak popüler yayınlardır ve bu durum ne yazık ki ülkemizde Alevîlik konusunu istismara açık hassas bir mesele haline getirmektedir. Bununla beraber son zamanlarda, Alevîlik ve Bektaşîlik ile alâkalı önemli saha çalışmalarının yer aldığı bilimsel ve akademik yayınların sayısında meydana gelen artış, olumlu bir gelişme olarak görülmektedir. Bu akademik yayınlardan biri de ilk baskısını 2001 yılında yapmış olan ve Doç.Dr. Hasan Coşkun tarafından hazırlanan Tokat Alevileri "Sırrımız Türklük" isimli çalışmadır.
Tokat, Alevî- Bektaşî nüfusun en yoğun olduğu illerden biri olması ve sınırları içerisinde en etkin Alevî ocaklarını barındırması nedeniyle , Alevîlik inanç ve pratikleri açısından tüm Türkiye için örnek olabilecek orijinal özelliklere sahip bir şehirdir. Bu nedenle araştırma alanı Tokat ilindeki Alevîlerin yaşadıkları köyler olan bu eser, Anadolu Alevî kültürünü tanıtma açısından önemli bir yere sahiptir. Şehrin coğrafi yapısı nedeniyle ulaşılması çok güç olan dağ ve bağ köylerindeki talip ve dedelerle bizzat görüşülerek, Alevîlerin sosyo-kültürel yaşam tarzlarının, geleneksel sosyal örgütlenmelerinin, örf, adet ve inançlarının kendi yaşam alanlarında ve bilimsel metotlarla incelenmesi takdire şâyândır.
Alevî, Bektaşî ve Kızılbaş kavramlarının manası nedir, Anadolu Alevî kültürünün tarihî gelişimi nasıl olmuştur, Ahmet Yesevî, Pir Sultan Abdal, Hacı Bektaşı Velî gibi büyük şahsiyetlerin bu kültürün oluşmasındaki etkileri nelerdir, Anadolu Alevîiğinin günümüzdeki sosyo-kültürel durumu nedir, Alevîlerin Sünnî İslâm'a bakışı nasıldır? gibi pek çok sorunun cevabını bulabileceğimiz kitap altı bölümden oluşmaktadır. 'Sırrımız Türklük' başlığı verilmiş olan birinci bölümde, ocak, dede, eci-ana-bacı, sıraç, cemevi, erkân, dara durmak, düvaz-imam gibi Alevî kültürüne ait birçok kavram hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümün sonunda ise mülâkat gerçekleştirilen dedelerin, her fırsatta kendilerinin Türkmen aşiretine mensup öz Türklerden olduklarını ve Türk olmaktan gurur duyduklarını dile getirdikleri belirtilmiştir. Buna bağlı olarak da Alevîler için kutsal sayılan ziyaret yerleri ve türbelerde, İslam öncesi eski Türk inançlarına ve Şamanizm'e ait izler görüldüğü vurgulanmıştır.
İkinci ve üçüncü bölümlerde Tokat'ın manevi mimarlarından olan Hubyar Sultan ve Keçeci Baba hakkında bilgi verilmiş, dördüncü bölümde ise Tokat Alevî dedelerinin Alevîlik- Bektaşîlik anlayışları ele alınmıştır.
Beşinci bölüm suçların önlenmesinde, toplumsal düzenin ve adaletin sağlanmasında etkili bir kontrol mekanizması olan ve ahlâkî değerlere muhalif davrananlara uygulanan bir dizi sosyal/ekonomik yaptırımlardan oluşan "düşkünlük" anlayışına ayrılmıştır.
Kitabın son bölümünde ise Alevî geleneğinde çok önemli bir yeri olan, tarihi Hz.Muhammed dönemindeki muhacir-ensar kardeşliğine kadar uzanan ve manevi kardeşlik anlamına gelen "musahiplik" kavramı ele alınmıştır.
Her bölümün sonundaki sonuç ve değerlendirme kısmı, konunun daha iyi anlaşılması açısından güzel bir ayrıntı olmuştur.
Kitapta birçok tekrarın olması, ilk etapta okuyucuyu rahatsız edebilecek bir durum olarak görülebilir, ancak , objektif ve tarafsız olmak adına, farklı kişilerle yapılan mülâkatların, değiştirilmeden, olduğu gibi yazıya geçirilmesi, kitapta birçok tekrarın olmasını kaçınılmaz hale getirmiştir.
Aynı topraklar üzerinde uzun yıllar birarada yaşayan Alevî ve Sünnî topluluklar, birbirlerini daha yakından tanıdıkça
aralarındaki birlik ve beraberlik duygusu daha da güçlenecektir zira insanlar tanıdığını sever. Bu bakımdan, objektif bir bakış açısıyla Anadolu Alevî kültürünü tanıtan böyle eserlerin daha fazla rağbet görmesi hepimizin hayrına olacaktır.
··
2 +1'leme
·13,1bin Gösterim
10 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Güzel değerlendirme olmuş kaleminize sağlık. 🙏
İslam dinini ve içindeki mezhepleri bilirsek her konunun yerli yerine oturacağını düşünüyorum...
Din veya tarih gibi geçmişten günümüze gelen olayları anlamanın en iyi yolu kronoloji bilgisi. Önce Kur'an-ı Kerim, sonra Peygamber efendimizin hayatı, daha sonra zaman içinde ortaya çıkan mezhepler ve bu mezheplerin kurucuları vs vs bunlara hakim olunursa kendi dinimizi daha sağlıklı anlayacağımızı umuyorum. Ve ayrıca Türkler nasıl Müslüman oldu hangi yıllar arasında oldu, Türkiye'deki mezhepler nasıl oluştu vs vs bunları araştırmak lazım diye düşünüyorum. Bu konuda bir kaç kitap ya da google araştırmasıyla tüm bu soruların cevaplarının bulunacağına inanıyorum.
Kapsamlı değerlendirmeniz için teşekkürler 🙏
L. G.
Gönderi Sahibi
Değerli yorum için çok teşekkür ederim hocam.
Alevîlik konusunda doğru bildiğimizi zannettiğimiz çok yanlış var maalesef.
Keşke öğrensek, önyargılardan kurtulsak.
Keçeci Köyü benim memleketimde bulunuyor ve gerçekten çok kıymetli. Merkeze çok uzak bir köy ancak oldukça da popüler diyebilirim. Tokat birçok dinin ve milletin buluştuğu bir nokta. Ne kadar zenginiz.
L. G.
Gönderi Sahibi
Hocam ben Tokat'ın güzel köylerini ziyaret etme imkanı buldum. Erbaa ilçesinin çok güzel köyleri var insanları misafirperver, çok kıymetli insanlar.
Güzel bir kitap yorumu olmuş. Özellikle kulaktan dolma bilgilerle memleketin diğer yurttaşını kötülemek, lanetlemek yerine onu tanımaya çalışmak, kültürünü objektif karşısına almak çok örnek bir davranış. Bu ülkenin buna gerçekten ihtiyacı var. Hor görme, düşmanlaştırma yıllardır tercih edilen ve görece daha basit olan yol. Okumak, dinlemek, anlamak ise bizi birbirimize bağlayacak olan kalıcı bir çözüm.
Kaleminize sağlık, keyifli okumalar dilerim.
L. G.
Gönderi Sahibi
Bölüşürsek tok oluruz.
Bölünürsek yok oluruz.
Demiş Yunus Emre.
Kaliteli yorum için teşekkür ederim hocam.
L. G.
Gönderi Sahibi
Kitabın adı
Tokat Alevileri
Sırrımız Türklük
Türkiye'de ki Alevi kardeşlerimiz kendilerini İran şiilerinden farklı görüyor.
Tamamen Türk olduklarının altını ısrarla çiziyorlar.
Reklam
Evet Aleviler kendine Türk diyor ve zaten fazlasıyla da ırkçılar maalesef ben kendim onların içinde yaşıyorum. İslam ile alakaları yok ki Hz. Ali ile bile alakasızlar. Onu bile tanımıyorlar bizzat onlarla konuşuyorum. Üstelik hurafeler ve bidatlarla dolu bir yaşam tarzları var. Çocuklarına asla dini bir terim öğretilmesini istemiyorlar. Yemin ederim ki Bismillahirrahmanirrahim'den bile rahatsız olan var
