Ve Gogol “Palto”sunu giydi üzerine, “Fayton”una binip yanımızdan geçti.
Kitap: Fayton
Yazar: Nikolay Vasilyeviç Gogol
Yayın Bilgileri: Sentez Yayınları 2009 1. Baskı
Dostoyevski’nin söylediği kabul edilen bu sözü hemen herkes bilir. Peki, kimdir O? Tabii ki Rus edebiyatında gerçekçilik akımının en önemli isimlerinden olan, 1809’da toprak sahibi bir ailenin çocuğu olarak Ukrayna sınırları içerisinde bir köyde dünyaya gelen Nikolay Vasilyeviç Gogol.
Okuduğum kitap da Gogol’un Fayton isimli kitabı. İçerisinde Fayton’un yanı sıra Palto ve Burun adlı hikâyeleri de yer alıyor. Ülkemiz yayıncılarının birçoğunda aynı isimli kitap da farklı hikâyeler de yer aldığını biliyoruz. Benim okuduğum kitap ise Sentez Yayıncılığa ait.
Fayton
Gogol demek mizah demektir. Hiciv demektir. Bu anlamda bizim edebiyatımızda Aziz Nesin ne ise Rus Edebiyatında Gogol de odur.
Fayton adlı hikayesi Gogol’ün 1836’da yayımlanan kısa öyküsüdür. Eski bir süvari subayı ile bir toprak sahibinin hayatına mercek tutar.
Bu kısa hikâye, bakıldığında unutkanlık ne gibi gülünç durumlar ortaya çıkarmaktadır sorusuna cevap teşkil eder. Gogol’ün anlatıcılığındaki sadelik ve zamanın gündelik hallerinin en net betimlemelerle kâğıda dökülmesi sonucu okuması keyif veren bir eser ortaya çıkmıştır.
Burun
Yine 1836 yılında kaleme alınmış bir öyküdür, Burun. Hiciv sanatının adeta zirveye taşındığı bir hikayedir. Dokuzuncu derece bir memurun burnunun yerinden çıkıp kendi hayatına devam etmesi üzerinden birçok eleştiri üretilir.
Ekmeğin içinden çıkan bir burun… ne kadar absürt olarak göze çarpsa da hikayeyi okudukça biz “böyle saçma şey mi olur?” demek yerine hikayenin akıcılığına kaptırıp üniforma giymiş bir burunun nasıl etrafa hükmedebildiğinden, burnun yaşadıklarına temas edenlerin tavırlarına dek her şeyden gerçek anlamlar yüklemeye başlayarak öz konu içerisinde anı yaşıyoruz.
Palto
Genel anlatım da hikayenin omurgası rutin iş yaşamı içerisinde yaşamını sürdüren sıradan bir memurun güçlükle edindiği paltosunun gasp edilmesi üzerine kurulu. Ve hikaye memurun paltosunun bulunması için gerçekleştirdiği girişimler ile bürokratik bir çok teferruatla tanışması ve de karşılaştığı otoriter tutum ile bir çok eleştiriyi içerisinde barındırıyor.
Fayton, Burun, Palto ve nice Gogol hikayesi… Her şey de biraz biz varız. Ve özetle Dostoyevski’nin dediği gibi: “Hepimiz onun Palto’sundan çıktık”