Evet, yine bir psikolojik terim daha: psikopati. Teknolojinin, yapay zekânın ve hâliyle bilmişliğin hızlı bir aşırılaşmasıyla bilenve bilmeyen çoğu kişinin, ezberlediği birkaç bilgi kırıntısı ile birbirine tanı ve teşhiste bulunduğu bir çağdayız. Bir süredir "narsisizm" modaydı. Önümüze gelene bu damgayı vurup geri çekiliyoruz. Oysa herkesin doğasında bir miktar narsisizm var; buradaki ayırt edici nokta, kişinin kendini kontrol edebilmesi ve yeri geldiğinde sencil ile bencil olayının, bizcil içinde eritilebilmesi. Narsistler, kurnazdır, yeri gelir sırf kurbanlarını kendine bağlayabilmek için göz boyamak adına empati de yaparlar fakat ya psikopatlar?
İşte, onlar hiç empati yapamayanlardır. Hatta onların içinden tüm duyguların boşaltıldığı boş ve soğuk bir insan görünümünden bahsedebiliriz. Kimi toplumsal kurallara uyulmadığında başına gelecekleri iyi bilir ve bunu umursarlar. Bu yüzden suç alanından uzaklaşarak kendilerini tatmin ederler; oldukça da başarılı olur çoğu. Yapılan araştırmalara göre çoğu cerrah, doktor, avukat, gazeteci, politikacı, kasap ve askerlerde psikopati özellikleri ağır basmaktadır. Çoğu CEO için de aynı şey geçerli: şirketlerin başarı ve kazanç için neredeyse her yolu mübah görerek piramitin en üst noktasına doğru koşarken etrafındaki kaç insanı feda ettiklerine yakında şahit oluruz.
Şu ünlü "tren paradoksu"nu hatırlayalım. Çatallı iki rayın birinde makinistin oğlu ya da tek kişi, diğerinde tanımadığı beş kişi bağlı olsun. Trenin hangi raydan gideceğini hadi siz belirleyin: o makinist siz olsaydınız, hangi tarafı seçerdiniz?
*Psikopati özelliklerine sahip kişiler hiç düşünmeden oldukça rahat bir şekilde karar verirler. Sağlıklı bir birey ise duygu yoğunluğu ile büyük bir stres altında kalır.
*Psikopatinin temel özellikleri: korkusuzluk, odaklanma, empati yoksunluğu, zihinsel dayanıklılık. Ve en önemlisi: zayıflığı sezmek, bir seri katilin ve sapığın alet çantasında taşıdığı en büyük yeteneklerden biri. Bu sebeple kurban bulmakta hiç zorlanmadıklarını belirtirler.
Evrimsel psikolojide başka mantıksal hipotezler de var. Atalarımız zamanında en etkili usta avcılar, ilk anda akla geldiği gibi iflah olmaz ve kana susamış olanlar değillerdi.
Tam tersine, en sakin ve empati becerileri yüksek olanlardı. Kendilerini avlarının yerine koyabilendi. Ayrıca kendinizi ne kadar tehdit altında hissederseniz, ne kadar saldırılma riski taşıyorsanız, güvenlik radarının hassas olmasında o kadar fayda vardı.
**İki tür de empati vardır: sıcak ve soğuk. Sıcak empati, kişisel ahlak ikilemine örnek oluşturuyor ve beynimizin duygu merkezi olan "amigdala"nın kapısını çalıyor. Soğuk empati ise kişisel olmayan ahlak ikileminin bir örneği. Mesela, yukarıdaki "tren paradoksu"nu soğuk empati yaparak çözeriz. Nesnel bir şekilde, mantığımızla akıl yürüterek... Beynimizde bu işlemi gerçekleştiren bölgeler "prefrontal korteks" ve "posterior parietal korteks".
#olağanpsikopatlar #oxforduniversty 'nden Prof. Kevin Dutton'un yüksek güvenlikli hastanelerin psikopati koğuşlarında edindiği bilgileri içeriyor. Kesinlikle, ilgisi olanlar okumalı. Hatta birden fazla okunmalı, ben bir daha okuyacağım. İnsanoğlunun o karanlık yanıyla tanışılmalı.
#kitaptavsiyesi #öneri #kitap #kitapkurdu #kitapaşkı #öğrenmeaşkı #öğrenelim #oku #izle #gez #hayatkısa #bookstagram #biblioteraphy #bibliophile #domingo #psikopati #psikiyatri #felsefe #psikoloji #sosyoloji #edebiyat #eğitim #narsisizm #psikopatlar #kendinigerçekleştir
Kevin Kevin Dutton