James Joyce, Franz Kafka, Marcel Proust ve Herman Broch'la birlikte "20. yüzyıl romanının kurucularından" sayılan Robert Musil'in dev eseri Niteliksiz Adam, tipik bir çöküş romanıdır. Romanda "İmpkralya" diye adlandırılan ülke, hızla yıkıma sürüklenmekte olan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'dur; romanın kişileri ise -değişik oranlarda ve biçimlerle- bu yıkımı hazırlayanlardır.
Ancak Musil, her evrensel sanatçı gibi bu yıkımı ait olduğu ortamdan soyutlayarak kavramsallaştırmış, böylece bütün yıkımların simgesine dönüştürmüştür.
Avusturya edebiyatının çağımız dünya edebiyatına armağan ettiği en büyük yazarlardan biri olan Robert Musil, bu romanı üzerinde neredeyse bütün yaşamı boyunca çalışmıştır. Bu yoğun çalışmasını Nazilerden kaçarak sığındığı İsviçre'de de sürdüren Musil, sürgün ve savaş yıllarından kaynaklanan acımasız geçim koşullarını biraz olsun hafifletmesini sağlayacak başkaca önerileri, "Niteliksiz Adam" uğruna hep geri çevirmiş ve 1942 Nisanı'nda henüz 61 yaşındayken, İsviçre'nin Cenevre kentinde neredeyse açlıktan ölmüştür.
AHMET CEMAL
S. 11