Voltaire
Bir felsefe kitabının incelemesine spoiler ibaresi eklemek saçma olduğu için eklemiyorum(gerçi buda onun yerine geçti).
Voltaire Fransız Aydınlanma Çağının en önemli yazarlarından biridir. Felsefesine yön veren iki büyük filozof vardır. Biri Locke diğeri Descartes'tir. Cahil Filozof kitabında bu iki kişi üzerinde uzun uzun durur. Descartes'i yerden yere vururken, Locke'yi benimser. Kendisinin pek özgün fikirlere sahip olmadığınıda belirteyim.
Voltaire bir materyalisttir. Ancak Onu diğer maddecilerden ayıran en önemli nokta bir tanrı inancına sahip olmasıdır. Voltaire'nin çelişkileri:
Dünden bugüne maddecilerin tanrıyı reddetme nedenleri arasında gösterdikleri neden olan "evrenin sonsuzluğu" tezini kabul etmekle beraber aynanda iki sonsuzun varolabileceğini savunmuştur.
Ve maddeciliğin ateizm ile eşleştiği bir dünyada yaşadığımızı düşünürsek Voltaire çelişkili fikirler oluşturmuştur. Yinede bir teist değildir. Kendisi bir Deisttir.
Locke'nin en önemli fikirlerinden olan Empirizmi(kısacası insanın doğuştan hiçbir bilgiye, içgüdüye vb. sahip olmadığını ve tüm herşeyimizi duyularımızla ve çevremizle kazandığımızı savunan görüş) benimseyip geliştirmiştir.
İki töz (substance) olduğunu savunan Descartes, zihnin (res cogitans) ve maddenin (res extensa) iki ayrı töz olduğunu öne sürmüştür(Düalizm). Voltaire buna sertçe karşı çıkmıştır. Voltaire'ye göre tek bir töz vardır.
Her ne kadar maddeci olsada şüpheci yönleri vardır. Örneğin İş Bankası Baskısında 8. sayfada şunları söyler: "Tecrübe olmadan hiçbir kavrama sahip olamayacağımıza göre, maddenin ne olduğunu anlamamız imkansızdır. O tözün özelliklerine dokunuyoruz, onları görüyoruz. Fakat altta duran anlamına gelen substance kelimesi bile o altta duran şeyi asla bilemeyeceğimiz konusunda bizi yeterince ikaz ediyor" Yani her ne kadar görüp dokunabilsekte özünü anlayamayacağımızı söylüyor Voltaire.
Diyalektik düşünce(Değişim-dönüşüm) üstünde büyük etkiler bırakmıştır.
Sert bir Determinist olmamasıyla birlikte Determinist görüşlere sahiptir irade noktasında.
Evrensel bir ahlakın olduğunu savunur. Ahlakın dinlere bağlı olmadığını, insanın doğasının ve zihninin belirlediğini savunmuştur. Ona göre insanın ahlakı "haklılık-haksızlık" üzerine kuruludur ve dünyanın heryerinde bu böyledir. Bundan dolayı farklı dinlerden insanların birlikte barış içinde yaşayabileceğini savunmuştur. "Dini inançlar kişisel bir mesele olmalı ve kimse inançları nedeniyle zulme uğramamalıdır" demiştir.
Dogmatik düşüncelere tamamen karşıdır. Buna bağlı olarak neredeyse tüm dinlerede karşıdır. Çünkü dinler insanların korkularından(özellikle ölüm korkusundan) faydalanır ve bunlarla kendi hükümlerine meşrutiyet sağlar. Dinler bir manipüle aracından fazlası değildir.
Not: Kitapta bulunan Voltaire'nin diğer filozoflara olan eleştirilerini ve kendi varoluşunu sorguladığı yerleri ele almadım. İyi okumalar!
·
47 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.